Türkiye, akıllı ulaşım ağlarında tam bağımsızlık hedefiyle bir teknoloji hamlesi başlattı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı öncülüğünde hareket eden ULAK Haberleşme, yerli imkanlarla geliştirdiği 5G baz istasyonlarını ve genişbant haberleşme sistemlerini otoyollarda hizmete aldı. İstanbul Hasdal Kavşağı ile İstanbul Havalimanı arasındaki 40 kilometrelik güzergah, bu proje kapsamında akıllı bir otoyola dönüştü. Kurulan yeni nesil altyapı, araçların yolla ve birbiriyle anlık iletişim kurmasını sağlıyor. Çünkü bu teknolojik altyapı, otonom sürüş ve akıllı şehir vizyonunun en temel yapı taşını oluşturuyor.
Akıllı Ulaşımda C-V2X ve DSRC Teknolojisi
Geleceğin ulaşım sistemleri, araçların sadece sürücüyle değil, çevreyle de kesintisiz iletişim kurmasını gerektiriyor. ULAK mühendisleri, bu ihtiyacı karşılamak için hücresel ağ üzerinden çalışan Araçtan Her Şeye (Cellular V2X / C-V2X) ve kısa mesafe haberleşme (DSRC) tabanlı akıllı üniteler geliştirdi. Ekipler, bu iletişim ünitelerini uluslararası ETSI standartlarına ve 3GPP Rel-15 uyumluluğuna sahip olacak şekilde üretti.
C-V2X teknolojisi, araçların 4G/5G hücresel ağlarını kullanarak trafik ışıklarıyla (V2I), diğer araçlarla (V2V) ve yayalarla (V2P) doğrudan konuşmasını sağlıyor. DSRC ise çok daha kısa mesafelerde gecikmesiz veri aktarımı sunuyor. Şirket, pilot olarak belirlenen 40 kilometrelik İstanbul güzergahında tam 19 farklı noktaya RSU (Yol Kenarı Ünitesi) kurulumu gerçekleştirdi. Böylece otoyolun tamamı kesintisiz bir 5G veri altyapısına kavuştu.
RSU ve OBU Birimlerinin Teknik Anatomisi
Sistemin kusursuz çalışmasını sağlayan donanımsal altyapı, araçların içine yerleştirilen OBU (Araç İçi Ünite) ve yol kenarlarına konumlandırılan RSU cihazlarından oluşuyor. RSU birimleri, trafikteki araçlar ile baz istasyonları arasında bir köprü görevi üstleniyor.
Peki, OBU (Araç İçi Ünite) cihazları günümüz araçlarında standart bir donanım mı? Togg gibi yeni nesil akıllı mobilite cihazları internete sürekli bağlı olsalar da, C-V2X destekli OBU’lar, otonom sürüş ve akıllı otoyol ekosistemiyle doğrudan iletişim kurmak için tasarlanmış özel donanımlardır. Günümüzde bu üniteler ağırlıklı olarak test filolarına, kamu araçlarına veya lojistik kamyonlarına sonradan entegre edilmektedir. Ancak seviye 4 otonom sürüş devri yaklaştıkça, bu haberleşme modülleri tüm modern araçlarda fabrika çıkışlı standart bir donanım haline gelmeye başlayacaktır.
Her iki birim de gücünü yüksek kapasiteli Quectel AG550Q C-V2X modülünden alıyor. 1.4 GHz hızında çalışan 4 çekirdekli ARM Cortex-A53 işlemci ve Embedded Linux işletim sistemiyle donatılan cihazlar, sahadaki verileri milisaniyeler içinde işliyor. Ayrıca entegre Donanım Güvenlik Modülü, bu devasa veri alışverişinin siber saldırılara karşı yüksek güvenilirlikle korunmasını sağlıyor.
Yapay Zeka Destekli Anlık Risk Tespiti
Otoyollarda meydana gelen olaylarda saniyeler bile insan hayatı için büyük önem taşıyor. Sistemin sahip olduğu merkezi yazılım platformu, yoldaki tüm riskleri anında analiz ediyor. Bölgedeki araçlar ve yol kenarı üniteleri sürekli veri alışverişi yapıyor. Bunun sonucunda sistem, yolda meydana gelen kazaları, duran araçları, gizli buzlanmayı veya yola düşen nesneleri milisaniyeler içinde tespit ediyor. Ayrıca şerit kapanması gibi acil durumlarda sürücülere önceden dijital uyarı gönderiyor.
Veri Güvenliği ve Kurumlar Arası Sinerji
Akıllı ulaşım sistemlerinde yurt dışına bağımlı olunması, ülkenin tüm trafik ve konum verilerinin yurt dışına çıkması riskini taşıyor. ULAK Haberleşme’nin geliştirdiği milli 5G altyapısı, bu devasa veri akışını tamamen ülke sınırları içinde tutuyor. Dolayısıyla proje, Türkiye’nin siber ve dijital egemenliğini doğrudan koruma altına alıyor.
Bununla birlikte, bu vizyoner proje oldukça geniş bir kurumsal iş birliğinin ürününü yansıtıyor. Ulaştırma ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi (UDHAM), Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ve TÜRKSAT, bu projede ULAK ile birlikte çalışıyorlar. Şirket, bu dev kamu konsorsiyumunun donanım ve teknoloji sağlayıcısı olarak yer alıyor.
Otonom Sürüş Ekosistemi İçin Hazırlık
İstanbul’da başarıyla devreye alınan bu 5G destekli akıllı otoyol projesi, gelecekteki ulaşım modelleri için dev bir laboratuvar görevi görüyor. Türkiye yollarında, bağlantılı ve akıllı cihazların (Togg vb.) sayısı her geçen gün artıyor. Bu tür yerli haberleşme altyapıları, seviye 4 ve seviye 5 otonom sürüş teknolojilerinin ülkemizde yaygınlaşması için zorunlu bir zemin hazırlıyor. Gelecek yıllarda bu sistemin tüm Türkiye geneline yayılması, trafik kazalarını radikal bir şekilde düşürecek ve lojistik verimliliğini zirveye taşıyacak.
