Gök Vatanın Yerli Muhafızları: Yerli ve Milli “Çelik Kubbe” Hava Savunma Sistemleri ve Özellikleri

Modern savaş sahasının değişen dinamikleri, ülkelerin savunma stratejilerini “sınır güvenliğinden” öteye, “hava sahası hakimiyetine” taşıdı. Droneların, seyir füzelerinin ve balistik tehditlerin giderek çeşitlendiği günümüzde, Türkiye “Gök Vatan”ını korumak için dünyanın en kapsamlı ve entegre hava savunma projelerinden biri olan “Çelik Kubbe” (Steel Dome) mimarisini hayata geçirdi. Yuzde100yerli.com olarak; Türk savunma sanayisinin ASELSAN, ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE öncülüğünde geliştirdiği, test ettiği ve envantere aldığı tüm hava savunma sistemlerini tek bir rehberde bir araya getirdik.

Çelik Kubbe Nedir? Neden Stratejiktir?

“Çelik Kubbe”, tek bir silah veya füze sistemi değildir. Çok alçak irtifadan başlayarak, atmosferin en üst katmanına (yüksek irtifa/uzun menzil) kadar uzanan, birbirleriyle konuşabilen, entegre bir “Sistemler Sistemi”dir.

Yıllarca uzun menzilli hava savunma ihtiyacını dış tedarik yoluyla (Patriot, S-400 vb.) çözmeye çalışan Türkiye, son 15 yılda attığı stratejik adımlarla bu bağımlılığı sona erdirmiştir. Bugün gelinen noktada Türkiye; namlulu sistemlerden hipersonik füze önleyicilere, lazer silahlarından yapay zeka destekli komuta kontrol ağlarına kadar kendi hava savunma kalkanını örebilen dünyadaki sayılı ülkeden biri konumundadır.

Katmanlı Mimarinin Önemi

Hava savunması bir zincir gibidir ve en zayıf halkası kadar güçlüdür. Bir balistik füzeyi durdurmak için SİPER gerekirken, sürü halinde saldıran kamikaze dronları durdurmak için KORKUT veya ŞAHİN gibi sistemlere ihtiyaç vardır. Çelik Kubbe projesi, tehdidi tespit ettiği anda en uygun ve en maliyet-etkin silahı seçerek angajman sağlayan akıllı bir ağ (HERİKKS/HAKİM) üzerine kuruludur.

Bu makalede; KORKUT’tan SİPER’e, SUNGUR’dan GÖKHAN füzesine kadar Türkiye’nin gökyüzündeki kalkanlarını teknik veriler, gelişim süreçleri ve ihracat başarılarıyla birlikte en ince detayına kadar inceleyeceğiz.

Parçacıklı Mühimmat ve Namlulu Sistemler

Hava savunma doktrininde füzeler uzun menzilli tehditleri imha ederken, sızmayı başaran veya sürü halinde gelen tehditlere karşı son savunma hattını “Namlulu Sistemler” oluşturur. Türk savunma sanayisi, bu alanda geliştirdiği “Akıllı Mühimmat” teknolojisiyle klasik uçaksavarları modern birer drone ve füze avcısına dönüştürmüştür.

KORKUT: Kundağı Motorlu Namlulu Alçak İrtifa Hava Savunma Silah Sistemi

TSK’nın alçak irtifa hava savunma ihtiyaçlarını karşılamak ve miadını dolduran eski nesil (M42 Duster vb.) sistemlerin yerini almak amacıyla ASELSAN ve FNSS iş birliğiyle geliştirilen KORKUT, hareketli birliklerin ve kritik tesislerin koruyucusudur. Proje sözleşmesi 2010 yılında imzalanmış, seri üretim süreci 2016’da başlamış ve sistemler peyderpey Kara Kuvvetleri Komutanlığı envanterine girmiştir. 2025 itibarıyla KORKUT, sınır güvenliğinden askeri üslere kadar birçok noktada aktif olarak görev yapmaktadır.

KORKUT sistemi, 3 adet Silah Sistemi Aracı (SSA) ve 1 adet Komuta Kontrol Aracı (KKA) olmak üzere takımlar halinde çalışır. KKA hedefi tespit eder ve en uygun silah aracına yönlendirir.

KORKUT Teknik Özellikler

• Silah: 35 mm Çift Namlulu Top
• Atış Hızı: Dakikada 1100 atım (2 x 550)
• Etkili Menzil: 4 km
• Mühimmat Tipi: 35 mm Parçacıklı Mühimmat (ATOM) ve Klasik Tahripli (HEI) Mühimmat
• Platform: FNSS tarafından geliştirilen ZMA-30 (Zırhlı Mücadele Aracı)
• Radar: 3 Boyutlu Arama Radarı ve Atış Kontrol Radarı

Kritik Teknoloji: ATOM Mühimmatı

KORKUT’u rakiplerinden ayıran en büyük özellik, ASELSAN tarafından geliştirilen ATOM 35mm Parçacıklı Mühimmattır. Namludan çıkarken milisaniyeler içinde programlanan bu mühimmat, hedefe çarpmak yerine hedefin tam önünde patlar. Patlama anında yüzlerce tungsten parçacığı saçarak havada bir “demir bulutu” oluşturur. Bu sayede küçük ve hızlı dronlar veya seyir füzeleri bu bulutun içinden geçerken imha olur.

Hibrit ve Yeni Nesil Sistemler

Hava tehditlerinin çeşitlenmesi (sürü dronlar, seyir füzeleri, helikopterler ve uçaklar), savunma sistemlerinin de evrimleşmesini zorunlu kıldı. Eskiden namlulu sistemler ve füze sistemleri ayrı araçlarda konuşlanırken, modern savaş sahası bu iki gücün birleştiği “Hibrit” çözümlere ihtiyaç duydu. Türkiye, bu ihtiyaca ASELSAN’ın geliştirdiği ve dünya literatüründe çok az örneği bulunan GÜRZ ile cevap verdi.

GÜRZ: Hibrit Hava Savunma Sistemi

ASELSAN tarafından geliştirilen ve ilk kez IDEF 2023’te vitrine çıkan GÜRZ, “Tek Araçlık Hava Savunma Bataryası” olarak tanımlanabilir. GÜRZ’ü devrimsel kılan özellik, hedef tespitinden imhasına kadar tüm süreci başka hiçbir araca veya radara ihtiyaç duymadan tek başına yapabilmesidir.

Genellikle Rus yapımı Pantsir sistemleriyle konsept benzerliği kurulsa da, GÜRZ sahip olduğu teknolojik altyapı (AESA Radar teknolojisi ve Akıllı Mühimmat entegrasyonu) ile çok daha modern bir mimariye sahiptir. Sistem, özellikle hareket halindeki askeri konvoyların koruması ve sabit tesislerin nokta hava savunması için kritik bir rol üstlenmektedir.

Çok Katmanlı Mimari

GÜRZ, tehdidin türüne ve mesafesine göre üç farklı silah sistemini aynı kulede barındırır:

1. Parçacıklı Mühimmat (ATOM): Çok alçak irtifa ve yakın mesafe tehditleri (özellikle drone sürüleri) için.
2. Çok Alçak İrtifa Füzeleri: Yakın mesafedeki hava hedefleri için (SUNGUR veya Stinger sınıfı).
3. Alçak İrtifa Füzeleri: Biraz daha uzak mesafedeki tehditleri (Bozdoğan/Gökdoğan türevi) karşılamak için.

GÜRZ Teknik Özellikler

• Ana Silah: 35 mm Hava Savunma Topu (ATOM Mühimmatı kullanabilen).
• Füze Kapasitesi:
  • 4 adet Çok Alçak İrtifa Füzesi (Görüş İçi).
  • 4 adet Alçak İrtifa Füzesi (Radar Güdümlü/IIR).
• Radar Sistemi: Kulenin dört bir yanına yerleştirilmiş Aktif Faz Dizinli (AESA) Arama Radarı ile 360 derece kesintisiz hedef tespiti.
• Atış Kontrol: Kulenin önünde bulunan Atış Kontrol Radarı ve Elektro-Optik Sensörler.
• Platform: 8×8 Taktik Tekerlekli Zırhlı Araç (Anadolu Isuzu Seyit veya benzeri platformlar üzerine entegre edilebilir).
• Yetenekler: Hareket halinde atış yapabilme, çoklu hedef takibi, veri bağı ile ağ destekli yetenek.

GÜRZ, Çelik Kubbe’nin en esnek oyuncusudur. Bir dron sürüsü geldiğinde 35mm topunu, bir helikopter belirdiğinde ısı güdümlü füzesini, bir uçak veya seyir füzesi tespit ettiğinde ise radar güdümlü önleyici füzesini kullanarak tehdidi en maliyet-etkin şekilde bertaraf eder.

Omuzdan Atılan ve Kaideye Monteli Sistemler

Hava savunma literatüründe “Çok Alçak İrtifa” (VSHORAD) olarak adlandırılan bu katman, özellikle alçak irtifadan sızan helikopterler, İHA’lar ve seyir füzelerine karşı piyade birliklerinin öz savunmasını sağlar. Türkiye, yıllarca ABD yapımı FIM-92 Stinger füzelerini kullandığı bu alanda, ROKETSAN imzalı SUNGUR ile sadece bir muadil değil, teknolojik olarak çok daha üstün bir yerli çözüm üretmiştir.

SUNGUR: Hava Savunma Füze Sistemi

ROKETSAN tarafından geliştirilen SUNGUR, hareketli birliklerin, konvoyların ve kritik tesislerin kısa menzilli hava savunmasında kullanılan, yeni nesil bir füze sistemidir. Proje, TSK’nın elindeki Stinger füzelerinin yerini almak ve dışa bağımlılığı bitirmek amacıyla (PORSAV projesi kapsamında) başlatılmış, 2020’li yılların başında envantere girmeye başlamıştır.

SUNGUR, modüler yapısı sayesinde farklı platformlara entegre edilebilir. En yaygın kullanımı BMC Vuran 4×4 zırhlı aracı üzerindeki “Kaideye Monteli” versiyonudur. Ancak sistemin en stratejik versiyonu, tek bir askerin omzundan atabildiği MANPADS (Man-Portable Air-Defense Systems) konfigürasyonudur. Bu sayede dağlık arazideki komandodan, sınır karakolundaki nöbetçiye kadar her nokta hava tehditlerine karşı korunabilir.

Stinger’dan Farkı: IIR Arayıcı Başlık Devrimi

SUNGUR’u klasik Stinger füzelerinden ayıran en kritik teknolojik fark, sahip olduğu Görüntüleyici Kızılötesi (IIR – Imaging Infrared) arayıcı başlığıdır.

• Eski Teknoloji (IR): Klasik füzeler sadece ısıya (motor sıcaklığına) kilitlenir. Bu yüzden uçaklar “Flare” (ısı topu) atarak bu füzeleri şaşırtabilir.
• SUNGUR Teknolojisi (IIR): SUNGUR’un “gözü”, hedefin sadece ısısını değil, şeklini/görüntüsünü de görür. Hedefin motorunu değil, gövdesini bir bütün olarak algılar. Bu sayede düşman uçağının attığı aldatıcı ısı toplarına (Countermeasures) kanmaz ve hedefini çok yüksek bir isabet oranıyla vurur. Bu özellik, SUNGUR’u sınıfının en akıllı füzelerinden biri yapar.

SUNGUR Teknik Özellikler

• Menzil: 8+ km (Sınıfının en uzun menzillerinden biri).
• İrtifa: 4+ km.
• Güdüm: IIR (Görüntüleyici Kızılötesi) Arayıcı Başlık.
• Harp Başlığı: Yüksek infilaklı, zırh delici ve parça tesirli (Titanyum harp başlığı teknolojisi).
• Atış Modu: At-Unut (Fire and Forget) özelliği. Füze ateşlendikten sonra kendi başına hedefe kilitlenip gider, personelin beklemesine gerek kalmaz.
• Platform:
  • Omuzdan Tek Er Tarafından (MANPADS).
  • BMC Vuran vb. Zırhlı Araçlar (Hareket halinde atış yeteneği, 360 derece dönebilen taret).
  • SİHA ve Deniz Platformlarına entegrasyon potansiyeli.

SUNGUR, Çelik Kubbe’nin en uçtaki sinir ucudur. Radarların göremediği vadilerde veya ani çıkan tehditlerde, saniyeler içinde reaksiyon göstererek “Gök Vatan”ın dokunulmazlığını sağlar.

Alçak ve Orta İrtifa Füze Ailesi

Türk hava savunma şemsiyesinin “bel kemiği” olarak nitelendirilen HİSAR projeleri, ASELSAN (Radar, komuta kontrol, atış kontrol) ve ROKETSAN (Füze sistemi) ortaklığında yürütülmektedir. Projenin temel amacı, TSK envanterindeki emektar “Rapier” ve “Hawk” bataryalarının yerini alacak, dikey atış kabiliyetine sahip ve %100 yerli milli sistemler geliştirmektir.

2020’li yılların başından itibaren seri üretime geçen ve “+” (Plus) takısıyla menzil/irtifa değerleri artırılan bu aile, günümüzde HİSAR-A+ ve HİSAR-O+ olarak iki ana sınıfta görev yapmaktadır.

HİSAR-A+: Alçak İrtifa Hava Savunma Füze Sistemi

HİSAR ailesinin en çevik üyesi olan HİSAR-A+, hareketli birliklerin ve kritik noktaların hava savunması için tasarlanmıştır. Sistem, FNSS tarafından geliştirilen paletli ZMA-30 platformu üzerine kuruludur.

HİSAR-A+’yı özel kılan en önemli yetenek “Otonom” yapısıdır. Yani radar, komuta kontrol, atış kontrol ve füze fırlatıcılarının tamamı tek bir zırhlı araç üzerindedir. Bu sayede sistem, başka bir birime ihtiyaç duymadan tek başına hedefini bulur, kilitlenir ve imha eder. Zorlu arazi koşullarında tank taburlarıyla birlikte hareket edebilir.

HİSAR-A+ Teknik Özellikler

• Önleme Menzili: 15+ km
• Güdüm: IIR (Kızılötesi Görüntüleyici) veya RF (Radyo Frekans) Arayıcı Başlık seçeneği.
• Atış Tipi: Dikey Atış (360 derece koruma sağlar, taretin dönmesine gerek kalmaz).
• Hedef Seti: Savaş uçakları, helikopterler, İHA’lar, seyir füzeleri.

HİSAR-O+: Orta İrtifa Hava Savunma Füze Sistemi

HİSAR-A+’nın abisi konumundaki HİSAR-O+, daha geniş bir alanı korumak ve daha yüksek irtifadaki tehditleri etkisiz hale getirmek için geliştirilmiştir. Bu sistem “Dağıtık Mimari” ile çalışır; yani batarya içindeki radarlar, fırlatma araçları ve komuta kontrol merkezi birbirinden ayrı araçlardadır. Bu yapı, düşman ateşine karşı sistemin hayatta kalma şansını artırır.

HİSAR-O+, Türkiye’nin orta irtifadaki hava sahası hakimiyetini sağlayan en stratejik unsurdur. Özellikle geliştirilen RF (Radyo Frekans) Arayıcı Başlıklı füzesiyle (HİSAR-O+ RF), hava savunma kabiliyetimiz “aktif radar güdümlü” füzeler ligine yükselmiştir.

Kritik Devrim: RF Arayıcı Başlık

Projenin ilk aşamalarında füzeler sadece IIR (Isı/Görüntü) güdümlüydü. Ancak daha sonra geliştirilen RF Arayıcı Başlık, füzenin kendi üzerindeki minik radarı kullanarak hedefini bulmasını sağlar. Bu teknoloji füzeye;

1. Her Hava Koşulunda Vuruş: Bulut, sis veya yağmurdan etkilenmeme,
2. Daha Uzun Menzil: Isı kaynağına yaklaşma zorunluluğu olmadan uzaktan vuruş yeteneği kazandırmıştır.

HİSAR-O+ Teknik Özellikler

• Önleme Menzili: 25+ km (RF füze ile etkili menzilin daha da arttığı değerlendirilmektedir).
• Önleme İrtifası: 10+ km.
• Atış Tipi: Dikey Atış (360 derece etkinlik).
• Radar: Kalkan-II Radarı ile hedef tespiti ve takibi.
• Yetkinlik: Aynı anda 9’dan fazla hedefe ateş açabilme ve takip yeteneği.

HİSAR ailesi, dikey fırlatma yeteneği sayesinde, füzenin ateşlenmeden önce hedefe dönmesine gerek kalmadan, havada manevra yaparak her yönden gelen tehdidi karşılayabilmektedir. Bu özellik, “Çelik Kubbe”nin her yöne hakim olmasını sağlar.

Yüksek İrtifa ve Uzun Menzil (Stratejik Savunma)

Hava savunma doktrininde “Bölge Hava Savunması” olarak adlandırılan bu katman, düşman uçaklarını ve füzelerini sınır hattına yaklaşmadan, yüzlerce kilometre öteden engelleyen stratejik caydırıcılık unsurudur. Türkiye, yıllarca Patriot ve S-400 tedarik süreçleriyle gündeme gelen bu kritik ihtiyacı, ASELSAN, ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE ortaklığında geliştirilen SİPER Projesi ile milli kaynaklarla çözmüştür.

SİPER, tek bir füze değil, gelişen tehditlere göre sürekli menzili artırılan bir ürün ailesidir. 2023 yılında ilk test atışlarını başarıyla tamamlayan ve 2024-2025 döneminde envantere girmeye başlayan SİPER, Türkiye’nin “Uzun Menzilli Bölge Hava ve Füze Savunma” kapasitesini oluşturmaktadır.

SİPER Ürün-1: İlk Stratejik Kalkan

SİPER ailesinin ilk üyesi olan Ürün-1, HİSAR-O+ mimarisi üzerine kurgulanmış ancak çok daha güçlü bir itki sistemine (booster) ve daha gelişmiş arayıcı başlıklara sahip bir sistemdir.

• Menzil: 100+ kilometre.
• Görev: Savaş uçakları ve seyir füzeleri gibi “hava soluyan” hedeflere karşı uzun menzilli önleme.
• Durum: Kabul testlerini tamamlayarak Türk Hava Kuvvetleri envanterine girmiş ve aktif göreve başlamıştır.

SİPER Ürün-2: Sınırları Zorlayan Güç

Ailenin ikinci ve daha gelişmiş üyesi olan SİPER Ürün-2, hem menzil hem de irtifa olarak çıtayı dünya devleriyle (Patriot PAC-3, S-400 vb.) yarışır seviyeye taşımıştır. Ürün-1’den farklı olarak, füzeleri kare kutu (canister) yapısı yerine, daha aerodinamik yuvarlak fırlatma tüplerinden ateşlenir.

• Menzil: 150+ kilometre (Geliştirme süreciyle bu menzilin artırıldığı bilinmektedir).
• Kabiliyet: Sadece uçaklara değil, yaklaşan Balistik Füzelere karşı da önleme yeteneğine sahiptir. Bu özellik, SİPER Ürün-2’yi basit bir uçaksavar olmaktan çıkarıp, stratejik bir “Anti-Balistik Füze” sistemine dönüştürür.

SİPER Sisteminin Teknik Özellikleri

SİPER bataryası; Komuta Kontrol Merkezi, Arama Radarı, Atış Kontrol Radarı, Haberleşme İstasyonları ve Füze Fırlatma Sistemlerinden oluşur.

• Önleme Menzili: 100 km (Ürün-1) / 150+ km (Ürün-2)
• Önleme İrtifası: 30.000+ feet (Atmosferin üst katmanlarına kadar etkinlik).
• Radar Gücü: ASELSAN tarafından geliştirilen ALP 300-G (Erken İhbar Radar Sistemi), yüzlerce kilometre ötedeki tehditleri tespit ederek SİPER’e “göz” olur.
• Atış Tipi: Dikey Atış (360 derece tam koruma).
• Güdüm: RF (Aktif Radar) Arayıcı Başlık. Füze, uzun menzilde yerdeki radardan veri alırken, hedefe yaklaştığında kendi burnundaki radarı açarak “birebir” kilitlenir.
• Angajman: Çoklu hedef takibi ve aynı anda birden fazla füzeyi farklı hedeflere yönlendirebilme.

SİPER, Çelik Kubbe’nin çatısıdır. Düşman hava unsurlarını yüzlerce kilometre uzakta karşılayarak, Türkiye’nin stratejik tesislerine, şehirlerine ve askeri birliklerine yönelik tehdidi kaynağında veya yolun başındayken bertaraf eder. Bu sistemle birlikte Türkiye, hava savunma sistemi ihraç eden ülkeler liginde “şampiyonlar ligine” yükselmiştir.

Havadan Havaya Füzeler (Uçan Kılıçlar)

Hava savunma denildiğinde akla genellikle yerden fırlatılan füzeler gelse de, bir hava sahasını korumanın en etkili yolu savaş uçaklarıdır. Türkiye, TÜBİTAK SAGE öncülüğünde yürütülen GÖKTUĞ Projesi ile, savaş uçaklarının mühimmatı olan havadan havaya füzeleri yerlileştirmiştir. Bu füzeler; F-16’ların, Milli Muharip Uçak KAAN’ın, HÜRJET’in ve KIZILELMA’nın ana vurucu gücünü oluşturmaktadır.

2020’li yılların ortasında envantere giren bu füzeler, Türkiye’nin ABD yapımı AIM-9 Sidewinder ve AIM-120 AMRAAM füzelerine olan bağımlılığını sona erdirmiştir.

BOZDOĞAN: Görüş İçi Hava-Hava Füzesi (WVR)

BOZDOĞAN, it dalaşı (dogfight) olarak bilinen yakın hava muharebesi için geliştirilmiş, yüksek manevra kabiliyetine sahip bir füzedir. ABD yapımı AIM-9X Sidewinder füzesinin yerli muadilidir.

Teknik Özellikler ve Avantajlar

• Güdüm: Yüksek Çözünürlüklü IIR (Görüntüleyici Kızılötesi) Arayıcı Başlık. Sadece motor ısısına değil, hedefin formuna kilitlenir, bu sayede “Flare” gibi aldatıcılara kanmaz.
• Manevra: İtki Vektör Kontrolü (Thrust Vectoring) sayesinde fizik kurallarını zorlayan keskin dönüşler yapabilir.
• Off-Boresight: Pilotun kaskına entegre sistem sayesinde, uçak burnunun bakmadığı yöndeki (yandaki veya arkadaki) hedeflere bile kilitlenip ateşlenebilir.
• Hız: Ses hızının 4 katına (Mach 4+) ulaşabilir.

GÖKDOĞAN: Görüş Ötesi Hava-Hava Füzesi (BVR)

GÖKDOĞAN, pilotun gözle göremediği, kilometrelerce ötedeki tehditleri imha etmek için tasarlanmıştır. ABD yapımı AIM-120 AMRAAM füzesinin yerli muadilidir. Çelik Kubbe’nin “uzun kolu” olarak görev yapar.

Teknik Özellikler ve Avantajlar

• Güdüm: Aktif Radar (RF) Arayıcı Başlık. Füze, üzerindeki minyatür radar sayesinde hedefini kendi bulur.
• At-Unut: Pilot füzeyi ateşledikten sonra bölgeden uzaklaşabilir (Crank manevrası), füze hedefini kendi takip eder.
• Veri Bağı (Data Link): Füze havadayken uçaktan veya AWACS uçağından hedef güncellemesi alabilir.
• Menzil: 65-100+ km (Operasyonel şartlara göre değişir).

GÖKHAN: Oyun Değiştirici Ramjet Teknolojisi

GÖKTUĞ ailesinin ötesinde, Türkiye’nin üzerinde çalıştığı en stratejik hava-hava füzesi projesi GÖKHAN‘dır. Avrupa yapımı “Meteor” füzesinin muadili olan GÖKHAN, sahip olduğu Ramjet (Sıvı Yakıtlı/Hava Soluyan) itki sistemiyle dünyada çok az ülkenin sahip olduğu bir teknolojidir.

Neden Oyun Değiştirici?

Klasik roket motorlu füzeler (Bozdoğan/Gökdoğan gibi) ateşlendiği ilk saniyelerde hızlanır, yakıtı biter ve sonra süzülerek hedefe gider. Menzil uzadıkça enerjisi ve manevra yeteneği düşer.

Ancak GÖKHAN‘ın Ramjet motoru;

1. Sürekli İtki: Hedefe çarpana kadar motoru çalışmaya devam eder.
2. Geniş NEZ (No-Escape Zone): “Kaçışsız Bölge”yi çok genişletir. Düşman uçağı ne kadar manevra yaparsa yapsın, GÖKHAN enerjisini kaybetmediği için onu kovalamaya devam eder.
3. Uzun Menzil: Çok uzak mesafelerden bile yüksek öldürücülük oranı sağlar.

GÖKHAN, özellikle KAAN ve KIZILELMA’nın en stratejik silahı olarak, Ege ve Doğu Akdeniz’deki hava üstünlüğü dengesini Türkiye lehine çevirecek teknolojik zirvedir.

Deniz Hava Savunma Sistemleri

Çelik Kubbe’nin koruma kalkanı sadece kara sınırlarıyla sınırlı değildir. Türk Deniz Kuvvetleri’nin yüzen kaleleri olan fırkateynler, korvetler ve hücumbotlar da modern savaş sahasının en ölümcül tehditlerinden biri olan Anti-Gemi Füzelerine (Atmaca, Harpoon, Exocet vb.) karşı kendi savunma kubbesine sahiptir. Türkiye, bu alanda hem namlulu (GÖKDENİZ) hem de füzeli (LEVENT) çözümler geliştirerek gemilerini “aşılmaz birer kaleye” dönüştürmüştür.

GÖKDENİZ: Deniz Platformu Yakın Hava Savunma Sistemi (CIWS)

KORKUT projesinden elde edilen tecrübenin deniz platformlarına aktarılmasıyla doğan GÖKDENİZ, gemiler için son savunma hattıdır (Close-In Weapon System – CIWS). Dünyadaki muadilleri olan ABD yapımı Phalanx ve Hollanda yapımı Goalkeeper sistemlerine kıyasla çok daha modern bir çözüm sunmaktadır.

GÖKDENİZ, sadece Türk Donanması’nın (TCG İstanbul Firkateyni vb.) değil, aynı zamanda ihracat pazarının da yıldızıdır. Sistem, Türk Deniz Kuvvetleri’nden önce Türkmenistan ve Pakistan gibi ülkelere ihraç edilerek başarısını uluslararası arenada kanıtlamıştır.

GÖKDENİZ Teknik Özellikler

• Silah: 35 mm Çift Namlulu Top
• Mühimmat: ATOM (Akıllı Mühimmat) kullanımı ile anti-gemi füzelerine karşı yüksek etkinlik.
• Sensörler: Entegre 3 Boyutlu Arama Radarı, Atış Kontrol Radarı ve E/O (Elektro-Optik) Sensörler.
• Çoklu Hedef: Aynı anda birden fazla tehdidi takip edebilme yeteneği.
• Bağımsız Çalışma: Gemi sensörlerinden bağımsız olarak kendi radarıyla hedef tespiti ve imhası yapabilme.

GÖKDENİZ, gemiye yaklaşan ses altı veya ses üstü güdümlü mermileri (Anti-Ship Missiles), helikopterleri ve insansız hava araçlarını etkisiz hale getirerek “Mavi Vatan”ın Çelik Kubbesi’nin en uç noktasını oluşturur.

LEVENT: Yakın Hava Savunma Füze Sistemi

Namlulu sistemlerin menzilinin yetmediği, ancak uzun menzilli füzelerin de angaje olamadığı ara bölge için geliştirilen LEVENT, donanmamızın füze tabanlı yakın savunma sistemidir. ROKETSAN tarafından geliştirilen proje, Türk Deniz Kuvvetleri’nin uzun yıllar kullandığı ABD yapımı RAM (Rolling Airframe Missile) sisteminin yerli ve daha gelişmiş alternatifidir.

Özellikle “Sea Skimming” olarak bilinen, denizin yüzeyini yalayarak (dalga boyundan) radara yakalanmadan gelen süpersonik füzelere karşı geminin en büyük güvencesidir.

LEVENT Projesi ve Tarihçesi

LEVENT projesi, Türkiye’nin MİLGEM (Milli Gemi) ve diğer deniz platformlarında karşılaştığı örtülü/açık ambargoları aşmak ve kritik teknolojilerde tam bağımsızlık sağlamak amacıyla başlatılmıştır. SUNGUR projesinden elde edilen IIR (Görüntüleyici Kızılötesi) arayıcı başlık tecrübesi, LEVENT ile denizlerin zorlu şartlarına uyarlanmıştır.

LEVENT Teknik Özellikler

• Platform: MİLGEM ADA Sınıfı Korvetler, TF-2000 Hava Savunma Muhribi, Hücumbotlar.
• Güdüm: Pasif RF (Radyo Frekans) ve IIR (Görüntüleyici Kızılötesi) Arayıcı Başlık kombinasyonu. Bu sayede gemiye yaklaşan füzenin radar sinyallerini dinleyerek veya ısısını görerek hedefe kilitlenir.
• Lançer: Geminin büyüklüğüne göre 11’li veya 21’li hücre yapısına sahip, 360 derece dönebilen fırlatma kaidesi.
• Otonomi: Gemi savaş yönetim sistemine (ADVENT) entegre çalışabildiği gibi, üzerindeki sensörlerle tehdidi kendisi algılayıp otonom reaksiyon gösterebilir.
• Menzil: 10+ km (Tahmini etkili menzil).

Lazer Silah Sistemleri (Yönlendirilmiş Enerji)

Hava savunma dünyasında mühimmat maliyeti kritik bir sorundur. Birkaç bin dolarlık basit bir drone’u düşürmek için milyon dolarlık füzeler kullanmak sürdürülebilir değildir. Türkiye, bu “asimetrik” tehdide karşı geleceğin teknolojisi olan Yönlendirilmiş Enerji Silah Sistemleri (YESS) yani lazer silahlarına yatırım yapan öncü ülkelerden biridir. Işık hızında vuruş yeteneği ve “sıfıra yakın atış maliyeti” ile bu sistemler, Çelik Kubbe’nin maliyet etkin koruyucularıdır.

ALKA: Yenilikçi Silah Sistemi (ROKETSAN)

ROKETSAN tarafından geliştirilen ALKA, özellikle sürü dronlara ve el yapımı patlayıcılara (EYP) karşı geliştirilmiş hibrit bir sistemdir. ALKA’yı özel kılan, hedefe karşı iki farklı yeteneği aynı anda kullanabilmesidir:

1. Elektromanyetik Karıştırma (Soft Kill): Önce tehdidin sinyallerini karıştırarak (Jamming) düşürmeye veya kontrolden çıkarmaya çalışır.
2. Lazer Tahribatı (Hard Kill): Karıştırmanın yetmediği durumlarda yüksek güçlü lazerini ateşleyerek hedefi havada yakar veya patlayıcı yükünü infilak ettirir.

ALKA, meskun mahallerde veya kritik tesislerin (rafineri, nükleer santral vb.) korunmasında sessiz ve etkili bir nöbetçidir.

GÖKBERK: Mobil Lazer Silah Sistemi (ASELSAN)

ASELSAN’ın geliştirdiği GÖKBERK, lazer silahının laboratuvardan çıkıp sahaya inmiş halidir. 6×6 taktik tekerlekli bir araç üzerine entegre edilen sistem, radar, elektro-optik sensörler ve lazer silahını tek bir platformda barındırır.

Teknik Avantajlar

• Hız: Işık hızında (300.000 km/s) angajman.
• Lojistik: Mühimmat derdi yoktur. Araç yakıtı ve elektrik olduğu sürece sınırsız atış yapabilir.
• Hassasiyet: Bir drone’un üzerindeki kamerayı veya kanadı milimetrik hassasiyetle yakabilir.
• Görev: İHA/SİHA’ların yanı sıra topçu mühimmatlarını ve havan toplarını da havada imha etme potansiyeline sahiptir.

Komuta Kontrol (Çelik Kubbe’nin Beyni)

En iyi füze veya en güçlü radar, eğer entegre çalışmıyorsa savaş sahasında tam verim sağlayamaz. “Çelik Kubbe”yi basit bir silah yığını olmaktan çıkarıp geçit vermez bir kalkana dönüştüren asıl güç, tüm parçaları birbirine bağlayan Komuta Kontrol yazılımlarıdır.

HERİKKS: Hava Savunma Erken İkaz ve Komuta Kontrol Sistemi

ASELSAN tarafından geliştirilen HERİKKS, taktik sahadaki “orkestra şefi”dir. Sahadaki tüm radarlardan (Kalkan, EİRS, MAR vb.) gelen verileri toplar, birleştirir (Füzyon) ve gerçek zamanlı bir “Hava Resmi” oluşturur.

HERİKKS Nasıl Çalışır?

Diyelim ki sınırdan bir tehdit yaklaştı. HERİKKS;

1. Tehdidi tespit eder ve dost/düşman ayrımı yapar.
2. Tehdidin rotasını ve hızını hesaplar.
3. O tehdidi vurmak için en uygun silahı (KORKUT mu, HİSAR mı, SİPER mi?) otomatik olarak seçer ve “Ateş” emrini ilgili bataryaya iletir.
   Bu süreç saniyeler içinde gerçekleşir ve insan hatasını minimize eder.

HAKİM: Hava Komuta Kontrol Sistemi

HAKİM projesi, sadece Türkiye’nin değil, dost ve müttefik ülkelerin (Örneğin Azerbaycan) hava kuvvetleri ile entegre çalışabilen stratejik bir yazılımdır. Farklı tipteki sensörleri ve silahları marka/model bağımsız olarak aynı ağda konuşturabilen HAKİM, “Sensörden Silaha” (Sensor to Shooter) döngüsünü en üst seviyede yönetir. Bu yazılım sayesinde Çelik Kubbe, ulusal çapta tek bir vücut gibi hareket eder.

Türkiye’nin Hava Savunma Gelecek Vizyonu

Yuzde100yerli.com olarak adım adım incelediğimiz; namlulu sistemlerden balistik füze önleyicilere, lazer silahlarından yapay zeka destekli komuta kontrol ağlarına kadar uzanan bu devasa yapı, Türkiye’nin “Çelik Kubbe”sidir.

Bu makalede ele aldığımız KORKUT, HİSAR, SİPER ve GÖKHAN gibi projeler, tek tek bakıldığında birer mühendislik başarısıdır. Ancak bir araya geldiklerinde, Türkiye’nin savunma doktrinindeki en büyük kırılmayı temsil ederler: “Bağımsızlık.”

Yıllarca müttefiklerinden Patriot veya SAMP-T bataryası talep etmek zorunda kalan Türkiye, 2025 yılı itibarıyla kendi hava sahasını, kendi algoritmaları ve kendi füzeleriyle koruyan, üstelik bu teknolojiyi dünyaya ihraç eden bir “oyun kurucu” konumuna yükselmiştir. Çelik Kubbe, sadece askeri bir kalkan değil, aynı zamanda diplomatik masada Türkiye’nin elini güçlendiren stratejik bir kozdur.

Gelecekte Bizi Ne Bekliyor?

Çelik Kubbe projesi statik değil, yaşayan ve gelişen bir organizmadır. Önümüzdeki süreçte bu mimaride görmeyi beklediğimiz gelişmeler şunlardır:

1. Hipersonik Savunma: SİPER sisteminin ilerleyen bloklarında, ses hızının 5 katı ve üzerinde uçan hipersonik füzeleri önleme yeteneğinin geliştirilmesi.
2. Mavi Vatan’ın Yüzen Kaleleri: Burada incelediğimiz sistemlerin (SİPER, GÖKDENİZ, HİSAR) TF-2000 Hava Savunma Muhribi gibi deniz platformlarına entegre edilerek savunma hattının denizlerin ortasına taşınması.
3. Yapay Zeka Destekli Karar: HAKİM ve HERİKKS sistemlerinin, karmaşık drone sürüleri ve siber saldırılar karşısında insan müdahalesine gerek kalmadan saniyeler içinde karar verip uygulayan tam otonom yeteneklere kavuşması.

Destek Olun

Türkiye’nin göklerdeki kalkanı “Çelik Kubbe”yi tüm katmanlarıyla ele aldığımız bu kapsamlı dosya konusunu beğendiyseniz, desteğiniz bizim için çok önemli.

• Sizce Çelik Kubbe’nin en etkileyici sistemi hangisi?
• Gelecekte hangi teknolojilerin bu sisteme eklenmesini istersiniz?

Görüşlerinizi, eleştirilerinizi ve eklemek istediklerinizi yorumlar kısmında bizimle paylaşarak içeriğimizin daha fazla kişiye ulaşmasına katkı sağlayabilirsiniz. Yerli ve milli teknolojinin nabzını tutmaya devam edeceğiz.

Anahtar Kelimeler: Çelik Kubbe nedir, Türkiye hava savunma sistemleri, SİPER füzesi özellikleri, HİSAR-O+ menzili, KORKUT hava savunma, GÖKHAN ramjet füzesi, yerli lazer silahı ALKA, Türk savunma sanayii projeleri.