Gökyüzündeki “Görünmez Kale” Göreve Hazır: Dünyada Sadece 9 Ülkenin Üretebildiği Gökçeri Aerostat Sistemi’nin Teknik Anatomisi

Türk savunma sanayisi, insansız hava araçlarındaki (İHA) küresel dominasyonunu, stratejik “Havadan Hafif Araçlar” (Lighter-Than-Air) segmentine taşıdı. Türkport tarafından 8 yıllık bir Ar-Ge maratonu sonucunda geliştirilen ve kritik tüm alt sistemleri yerlileştirilen “Gökçeri Aerostat Sistemi”, sınır güvenliğinden afet yönetimine kadar Türkiye’nin gökyüzündeki yeni “Gören Gözü” oldu. Helyum sızdırmazlık teknolojisinde dünya standartlarını aşan Gökçeri, fiber optik veri hattı ve aktif rüzgar stabilizasyonu ile rakiplerine teknolojik fark atıyor.

Modern harp sahasında ve sınır güvenliğinde en büyük ihtiyaçlardan biri sürekli gözetimdir. İHA ve SİHA’lar operasyonel esneklik sağlasa da, havada kalış süreleri yakıtla sınırlıdır. İşte bu noktada sahneye “Aerostat” (Yere Bağlı Balon) sistemleri çıkıyor. Haftalarca havada asılı kalabilen, geniş alanları 7/24 izleyebilen bu sistemler, maliyet-etkin çözümler sunuyor.

Ancak dünyada bu teknolojiyi sadece 9 ülke üretebiliyor. Türkiye, Türkport’un geliştirdiği Gökçeri ile bu elit lige sadece giriş yapmakla kalmadı; geliştirdiği hibrit teknolojilerle standartları da yeniden belirliyor.

İşte Gökçeri Aerostat Sistemi’nin teknik, lojistik ve operasyonel detaylarıyla kapsamlı analizi.

Operasyonel Devrim: Dünyanın İlk “Tam Mobil” Aerostatı

Aerostat sistemlerinin literatürdeki en büyük handikapı hantallığıdır. Kurulumları günler sürer, devasa yer ekipleri gerektirir. Gökçeri, bu paradigmayı yıkan bir mühendislik başarısına imza attı.

• 4 Saatte Görev Hazırlığı: Sistem, özel tasarlanmış bir konteyner içerisinde “Komple Paket” olarak sahaya iniyor. Uçuş öncesi gaz dolumu, sensör kalibrasyonu ve vinç kurulumu dahil tüm süreçler sadece 4 saatte tamamlanıyor.
• Taktik Esneklik: Görev tamamlandığında sistemin toplanıp başka bir kritik bölgeye sevk edilmesi de yine 4 saat sürüyor. Bu, Gökçeri’yi sabit bir karakol balonundan ziyade, ihtiyaç duyulan her yere (sınırdan afet bölgesine) taşınabilen bir “Taktik Gözetleme Unsuru”na dönüştürüyor.

Malzeme Biliminde Zirve: He-SET Çeper Teknolojisi

Bir Aerostat’ın en stratejik bileşeni, tonlarca kaldırma kuvveti üreten helyum gazını tutan dış kumaşıdır (çeper). Türkport mühendisleri, dışa bağımlılığı bitirmek için 8 yıl süren malzeme testleri sonucunda He-SET Çeper Ailesini geliştirdi ve patentledi.

Bu yerli kompozit kumaşın teknik üstünlükleri şunlar:

• Minimum Sızdırmazlık: Ticari rakiplerde günlük helyum kaçak oranı %1,5-2 seviyelerindeyken, He-SET teknolojisi bu oranı %0,5 – 0,8 bandına indirdi.
• Daha Uzun Görev Süresi: Gaz kaçağının azaltılması, balonun ikmal yapmadan havada kalış süresini rakiplerine göre %29,2 oranında artırdı.
• Gizlilik: 50 ila 160 mikron kalınlığındaki çok katmanlı yapı, radar dalgalarını sönümleyerek (absorbe ederek) radar kesit alanını (RCS) sıfıra yaklaştırıyor. Ayrıca yarı şeffaf veya mat kaplamalarla görsel gizlilik sağlanıyor.

“Akıllı” Aerodinamik: Rüzgara Meydan Okuyan Kuyruk Sistemi

Balon sistemlerinin en büyük düşmanı rüzgardır. Gökçeri, pasif bir balon olmanın ötesinde, rüzgarla savaşan aktif bir hava aracıdır. Sisteme entegre edilen patentli Tail Rotor (Kuyruk Motoru) teknolojisi, Gökçeri’yi rakiplerinden ayıran en büyük inovasyonlardan biri.

• Aktif Stabilizasyon: Sistem üzerindeki sensörler, rüzgarın yönünü ve şiddetini milisaniyeler içinde ölçerek kuyruk motorlarına komut gönderiyor.
• 400N İtki Gücü: 80 Newton’dan 400 Newton’a kadar itki üretebilen motorlar, balonun burnunu daima rüzgara karşı konumlandırıyor.
• %38 Daha Dayanıklı: Bu aktif yönlendirme sistemi ve 3 katmanlı gövde yapısı sayesinde, Gökçeri’nin rüzgar dayanımı ticari rakiplerine göre %38,3 oranında artırıldı. Bu, fırtınalı havalarda bile kesintisiz gözetleme anlamına geliyor.

Veri Güvenliği ve Fiber Optik İletişim

Modern elektronik harp ortamında, havadan gönderilen kablosuz sinyaller “Jamming” (Karıştırma) veya dinlenme riski taşır. Gökçeri, bu riski fiziksel bir çözümle ortadan kaldırdı.

Hava aracını yere bağlayan ve tonlarca yükü taşıyan halat, Türk mühendisleri tarafından yeniden tasarlandı.

• Fiber Optik Damarlar: Taşıyıcı ipin içerisine yerleştirilen fiber optik kıllar (1’den 4’e kadar artırılabilir), terabaytlarca veriyi ışık hızında ve kayıpsız olarak Yer Kontrol İstasyonu’na (YKİ) aktarıyor.
• Jamming’e Bağışıklık: Veri, kablo üzerinden aktığı için dışarıdan sinyal karıştırması yapılamıyor. Sistem %100 güvenli bir “Hard-Line” bağlantıya sahip.
• Hafifletilmiş Mukavemet: Ar-Ge çalışmalarıyla ipin ağırlığı %28,7 oranında hafifletilirken, kopma dayanımı 35 kN (Kilonewton) seviyesine çıkarıldı.

Enerji ve Lojistik Verimliliği: Kendi Kendine Yeten Sistem

Gökçeri, işletme maliyetlerini düşürmek ve sürdürülebilirliği artırmak için hibrit enerji ve geri kazanım sistemleriyle donatıldı.

• Güneş Panelleri: Balonun sırt kısmına entegre edilen, metrekare ağırlığı %24,6 hafifletilmiş esnek güneş panelleri, sistemin enerji ihtiyacını karşılıyor ve Li-Ion bataryaları şarj ediyor.
• Yerli Helyum Kompresörü: Dünyada bir ilk olarak geliştirilen mobil helyum kompresörü, görev bitiminde balonun içindeki pahalı helyum gazını vakumlayarak tüplere geri dolduruyor. Bu teknoloji, helyum zayiatını önleyerek operasyon maliyetlerini dramatik şekilde düşürüyor.

Görev Profili: 1.500 Metreden Kuş Bakışı

Gökçeri, yere bağlı olarak 120 metre ile 1.500 metre (AGL) irtifalar arasında görev yapabiliyor. Bu irtifa, sisteme muazzam bir “Görüş Hattı” (LoS) avantajı sağlıyor.

Entegre Edilebilen Faydalı Yükler ve Kullanım Alanları:

1. Sınır Güvenliği (ISR): Elektro-optik kameralarla (Aselsan CATS, ASELFLIR vb.) gece/gündüz sınır hattı izleme, kaçak geçiş ve terör unsuru tespiti.
2. Afet Haberleşmesi: Deprem anında GSM şebekeleri çöktüğünde, üzerine takılan baz istasyonlarıyla (Turkcell/Türk Telekom modülleri) geniş bir alana mobil iletişim sağlama.
3. Elektronik Harp (EH): Düşman telsiz ve radar sinyallerini dinleme (Kestirme), tehdit algılama ve karıştırma.
4. Orman Yangını Gözetleme: Termal kameralarla ormanlık alanları izleyerek en ufak ısı değişimini merkeze bildirme.

Beyin Takımı: Yerli Aviyonik ve Yazılım

Sistemin tüm kontrolü, Türkport tarafından geliştirilen yerli yazılım ve donanımlara emanet.

• NATO Standardı YKİ: Kullanıcı dostu arayüze sahip Yer Kontrol İstasyonu yazılımı, pilotajı ve faydalı yük yönetimini tek ekranda birleştiriyor.
• Aviyonik Kart Ailesi: STM32 tabanlı kontrol kartları, güç yönetim modülleri ve sensör kartları, ISO 27001 ve AS 9100 kalite standartlarında üretilerek sisteme entegre edildi.

Gökçeri: Türkiye’nin Gökyüzündeki Nöbetçisi

İthal ikamesinin ötesine geçerek, sahip olduğu teknolojilerle ihraç edilebilir bir marka haline gelen Gökçeri, Türkiye’nin savunma sanayisindeki derinliğini kanıtlıyor. Maliyet etkin yapısı, 7/24 havada kalabilme yeteneği ve “kör nokta” bırakmayan irtifasıyla Gökçeri; sınır karakollarından açık denizdeki sondaj gemilerine, afet bölgelerinden kritik tesis korumasına kadar geniş bir yelpazede görev alıyor.

Gökçeri Aerostat Teknik Özellikler Tablosu