İspanyol Defensa y Seguridad sitesi, Milli Muharip Uçak KAAN analizinin ikinci bölümünde motor teknolojisini masaya yatırdı. “KAAN: Türk Tutkusu ya da Havacılık Masasının Yeni Sürpriz Atı” başlıklı yazı dizisinde, İspanyol motor devi ITP Aero ile Türk motor devi TEI arasındaki olası iş birliği, “Avrupa savunma sektöründe pişirilebilecek en kurnaz ve sessiz endüstriyel hamle” olarak nitelendirildi. Analize göre bu ortaklık, KAAN’ı F-35’ten daha üstün bir süperseyir (Supercruise) canavarına dönüştürebilir.
Milli Muharip Uçak KAAN’ın gövde ve aviyonik başarısının ardından gözler, uçağın kalbi olacak yerli motor TF35000’e çevrildi. İspanyol savunma basını, Şubat 2026 itibarıyla Kritik Tasarım Gözden Geçirme (CDR) aşamasına giren bu motorun, sadece Türkiye için değil, FCAS projesinde aradığını bulamayan İspanya için de stratejik bir çıkış kapısı olabileceğini yazdı.
ITP ve TEI: Mükemmel Bir Teknik Evlilik
Makalede, Avrupa’nın ortak savaş uçağı projesi FCAS, Fransa ve Almanya arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle kavgalarla dolu bir mantık evliliğine benzetilirken, Türkiye (TEI) ve İspanya (ITP Aero) arasındaki potansiyel iş birliği teknik bir hayatta kalma ortaklığı olarak tanımlanıyor.
Yazara göre iki şirket birbirinin eksiklerini mükemmel şekilde tamamlıyor:
- TEI (Kas ve Altyapı): General Electric ve Rolls-Royce için halihazırda 1.500’den fazla parça üreten, yüksek hassasiyetli imalat yeteneğine ve devasa bir altyapıya sahip bir güç. Ancak sıfırdan 5. nesil bir motorun sıcak bölgesini tasarlama konusunda deneyim kazanma sürecinde.
- ITP Aero (Türbinin Beyni): Eurofighter Typhoon’un motoru EJ200’deki başarısıyla bilinen, özellikle “Alçak Basınç Türbini” (LPT) konusunda dünya lideri bir firma. Yazar, “ITP olmadan Türk motorunun verimli hale gelmesi on yıl daha sürebilir” tespitiyle, İspanyol mühendisliğinin katalizör etkisine dikkat çekiyor.
Kazan-Kazan Stratejisi: Fransız Diktasından Kurtuluş
Analiz, bu iş birliğinin sadece teknik değil, politik avantajlarını da sıralıyor. İspanya için bu ortaklık, FCAS projesinde Fransız motor üreticisi Safran’ın diktasından kurtulmak ve kendi Ar-Ge merkezlerini (Bask Bölgesi ve Madrid) aktif tutmak anlamına geliyor.
Türkiye (TEI) için ise en büyük kazanım Avrupa mührü. ITP Aero ile yapılacak bir ortak tasarım, TF35000 motorunun Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) standartlarına uyumunu kolaylaştıracak. Bu durum, KAAN’ın Suudi Arabistan, Endonezya ve hatta İspanya gibi ülkelere ihracatında sertifikasyon engelini ortadan kaldıracak hayati bir anahtar olarak görülüyor.
F-35’e Karşı Büyük Koz: Süperseyir ve Termal Görünmezlik
Makalenin en çarpıcı bölümlerinden biri, hedeflenen Türk-İspanyol motorunun (TF35000) Amerikan F-35 motoruyla (F135) kıyaslandığı teknik analiz kısmı.
- Süperseyir Farkı: F-35’in tek motorlu ve ağır yapısı nedeniyle, art yakıcı (afterburner) kullanmadan ses hızını aşamadığı (Süperseyir yapamadığı) belirtiliyor. Oysa çift motorlu ve 70.000 libre itki gücüne sahip olacak KAAN’ın, ITP-TEI tasarımıyla Mach 1.4 – 1.6 hızlarında, yakıtı içmeden süperseyir yapabileceği vurgulanıyor.
- Termal Gizlilik: 5. nesil uçaklarda sadece radar izi değil, ısı izi de önemlidir. ITP Aero’nun monokristal alaşımlar konusundaki uzmanlığı sayesinde, KAAN’ın motor nozullarının ısıyı Eurofighter’dan çok daha agresif şekilde dağıtacağı ve kızılötesi füzelerden kaçış şansını artıracağı belirtiliyor.
Yol Haritası: 2032’de Tam Bağımsızlık
Analizde, motorun gelişim takvimi 2026-2032 yılları arasına yayılıyor:
- 2026: İlk prototipin yer testlerine başlaması.
- 2029 (Hibrit Uçuş): KAAN’ın bir motorunun Amerikan F110, diğerinin ise yerli TF35000 olduğu test uçuşlarının yapılması.
- 2032: Motorun tamamen entegre edilmesi ve KAAN’ın ABD ihracat kısıtlamalarından (ITAR) %100 bağımsız hale gelmesi.
İspanya İçin Plan B: Hürjet Bir Başlangıçtı
Yazar Roberto Escamez, bu senaryonun bir bilim kurgu olmadığını, Aralık 2025’te İspanya’nın Türkiye’den 30 adet Hürjet eğitim uçağı almasıyla ilk adımın atıldığını hatırlatıyor. Hürjet anlaşması, iki ülke mühendislerinin ve askeri personelinin birbirinin teknolojisine aşina olmasını sağlayan bir ön hazırlık olarak yorumlanıyor.
Analiz şu çarpıcı sonuçla bitiyor:
“İspanya, bir ortağın (Fransa) büyümesine izin vermediği, diğerinin (Almanya) kendi yoluna gittiği toksik bir ilişkide (FCAS). Türkiye ise belki biraz tartışmalı ama size evin anahtarlarını ve işin %50’sini ilk günden teklif eden yeni bir ortak.”
