Dünyanın en büyük fındık tedarikçilerinden Balsu Gıda, Sakarya’da hayata geçirdiği 52 milyon dolarlık yüksek teknoloji yatırımıyla Türkiye’nin stratejik bir açığını kapatıyor. Yıllardır sobada yakılan fındık kabuğu, artık savunma sanayisinden nükleer santrallere kadar kritik sektörlerin “görünmez kalkanı” olan aktif karbona dönüşüyor.
Türkiye, yıllık yaklaşık 740 bin tonluk üretimiyle dünya fındık pazarının tartışmasız lideri. Ancak bu liderlik bugüne kadar sadece gıda sektörüyle sınırlıydı. Balsu Gıda’nın Sakarya Hendek’te devreye aldığı Hendex Prototip Üretim Tesisi, bu denklemi kökünden değiştiriyor. Tesis, tarımsal bir yan ürün olan fındık kabuğunu, kilogram değeri dolarlarla ölçülen ileri teknoloji malzemesine dönüştürerek “kabuk değiştiren” bir sanayi hamlesine imza atıyor.
Bir Fabrikadan Fazlası, “Biyorafineri”
Balsu Gıda’nın geliştirdiği ve patentini aldığı üretim teknolojisi, klasik bir üretim hattından ziyade entegre bir biyorafineri mantığıyla çalışıyor. 52 milyon dolar yatırım bedeline sahip tesisin teknik kapasitesi ve çalışma prensibi şu şekilde:
- Devasa İşleme Kapasitesi: Tesis, yılda 100 bin tonun üzerinde fındık kabuğu işleme kapasitesine sahip.
- Sıfır Atık Döngüsü: Fındık kabuğu sadece karbona dönüşmüyor. Proses sırasında açığa çıkan Sentez Gazı (Syngas) elektriğe çevrilerek tesisin enerjisini karşılıyor. Yan ürün olarak çıkan piroliz yağı ve toprak katkı maddeleri ise kimya ve tarım endüstrisine kazandırılıyor.
- Yüksek Yüzey Alanı: Fındık kabuğundan üretilen aktif karbon, sert yapısı ve yüksek mikrogözenekliliği sayesinde özellikle gaz fazı filtrasyonunda (gaz maskeleri vb.) hindistan cevizi kabuğu bazlı karbonlarla yarışan, hatta bazı parametrelerde öne geçen özellikler sergiliyor.
Aktif Karbon Savunma Sanayisi İçin Kritik Öneme Sahip
Aktif karbon, sadece bir sanayi girdisi değil; kriz anlarında ve savunma sanayisinde hayati bir öneme sahip. Türkiye bugüne kadar bu ihtiyacının neredeyse tamamını ithalatla karşılıyordu. Hendex projesi ile şu kritik alanlarda yerlileşme sağlanacak:
- Savunma Sanayisi (KBRN): Askeri gaz maskeleri, sığınak havalandırma sistemleri ve KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer) filtrelerinin en temel hammaddesi artık yerli olacak.
- Enerji Depolama: Elektrikli araçların ve yenilenebilir enerji sistemlerinin kalbi olan süper kapasitörlerde kullanılan “Süper Aktif Karbon” üretimi için kapı aralanıyor.
- Endüstriyel Arıtma: Nükleer santrallerden petrokimya tesislerine kadar kritik altyapıların su ve hava filtrasyonunda dışa bağımlılık sona eriyor.
5 Milyar Dolarlık Potansiyel
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın tesisin lansmanında paylaştığı veriler, projenin vizyonunu ortaya koyuyor. Türkiye’de yılda ortaya çıkan 350 bin tonluk fındık kabuğu potansiyeli, sadece hammadde olarak işlendiğinde 160 milyon dolarlık bir pazar oluşturuyor. Ancak bu karbon, uç ürünlere (filtre, maske, kapasitör) dönüştürüldüğünde 5 milyar dolarlık muazzam bir katma değer potansiyeli taşıyor.
“Yakılacak Kabuk”tan “Teknolojik Akıl”a
Balsu Gıda’nın Hendex yatırımı, Türk tarımı ve sanayisinin entegrasyonunda bir milat niteliğinde. Fındık kabuğunun “yakacak” olmaktan çıkıp “stratejik güç” haline geldiği bu süreç, Türkiye’nin hammadde satan ülke konumundan, o hammaddeyi işleyip teknoloji satan ülke konumuna yükselişinin en somut örneğidir.
2026 yılı itibarıyla tam kapasiteyle pazara giren Hendex markalı aktif karbonlar, çok yakında “Made in Türkiye” damgasıyla küresel pazarda, özellikle de Avrupa ve ABD’nin savunma sanayii tedarik zincirlerinde yerini alacak.
Balsu Gıda Kimdir?
1978 yılında kurulan ve bugün dünya fındık pazarının en köklü aktörlerinden biri olan Balsu Gıda, ABD’den Çin’e uzanan geniş ihracat ağıyla küresel gıda devlerinin stratejik tedarikçisi konumundadır. Ancak şirketin vizyonu, sadece fındık tedarikiyle sınırlı kalmıyor. Sakarya’daki tesislerinde kurduğu güçlü AR-GE altyapısıyla “sürdürülebilir tarım” ve “ileri dönüşüm” (upcycling) modellerine öncülük eden Balsu, fındığın her zerresini yüksek katma değere dönüştürmeyi hedefliyor. Şirket, hayata geçirdiği Hendex projesiyle birlikte geleneksel bir gıda sanayicisi kimliğinden sıyrılarak; biyokimya, enerji ve malzeme bilimi alanlarında çözüm üreten global bir teknoloji şirketine evrilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Balsu Gıda, Aktif Karbon, Hendex, Fındık Kabuğu, Savunma Sanayii, KBRN Filtre, Mehmet Fatih Kacır, Sakarya Yatırım, İleri Malzeme.
