Türk havacılık motorları sanayisinin amiral gemisi TEI, Antalya’da düzenlenen strateji konferansında 2026 yılına damga vuracak milli projelerin teknik yol haritasını paylaştı. TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, Milli Muharip Uçak KAAN’ın yerli motoru için mühendislik döngüsünün en hayati virajlarından biri olan Kritik Tasarım Gözden Geçirme (CDR) aşamasına geldiklerini duyurdu. Bu gelişme, motorun kavramsal tasarımının bittiğini ve üretim öncesi son teknik inceleme safhasına girildiğini gösteriyor. Öte yandan GÖKBEY’in kalbi TS1400 için seri üretim teslimat tarihi 2026 olarak netleşti.
Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda Antalya’da gerçekleştirilen Savunma ve Havacılık Sanayiinde Küresel Stratejiler Konferansı, Türkiye’nin motor teknolojilerindeki bağımsızlık yürüyüşünün teknik detaylarına sahne oldu. Toplantıda konuşan TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, bugüne kadar ketum davrandıkları KAAN motoru projesinden, deniz kuvvetleri için özelleştirilen İHA motorlarına kadar kritik teknik verileri kamuoyuyla paylaştı.
KAAN’ın Kalbi İçin Kritik Süreç: CDR Aşamasına Gelindi
Prof. Dr. Akşit’in sunumundaki en stratejik detay, KAAN’ın yerli güç ünitesi (TF35000/TF10000 yol haritası kapsamındaki ana motor) ile ilgiliydi. Akşit, motor projesinde PDR (Ön Tasarım) süreçlerinin geçildiğini ve artık CDR (Critical Design Review – Kritik Tasarım Gözden Geçirme) aşamasına geldiklerini müjdeledi.
CDR Aşamasına Gelmek Ne Demek?
Havacılık ve uzay mühendisliğinde CDR aşamasına gelmek, motorun tasarımının olgunlaştığını ve kağıt üzerindeki son ve en zorlu sınavına hazır olduğunu gösterir. Bu aşamada, motorun her bir parçası, termodinamik verileri ve malzeme dayanımları son kez en ince detayına kadar incelenir. CDR süreci başarıyla tamamlandığında (CDR Kapandı denildiğinde), tasarım dondurulur ve ilk prototipin imalatı için tezgahlara komut verilir. TEI’nin bu açıklaması, KAAN’ın yerli motorunda prototip üretimine giden yoldaki son düzlüğe girildiğinin işaretidir.
TS1400 Turboşaft Motoru: Seri Üretim Teslimatı Bu Yıl
Türkiye’nin ilk milli helikopter motoru TEI-TS1400 için de beklenen takvim açıklandı. Daha önce prototip motorlarla GÖKBEY helikopterini havalandıran ve testlerde 1740 beygir güce ulaşarak muadillerini geride bırakan motor için 2025 yılı, sertifikasyon ve tedarik zinciri yılı oldu.
Sivil havacılık standartlarında insanlı bir aracı uçuracak motoru üretmenin zorluğuna değinen Akşit, 2025 yılı boyunca alt yüklenicilerin sertifikasyon süreçlerinin tamamlandığını belirtti. Tamamen sertifikalı parçalarla toplanan ilk seri imalat TS1400 motorlarının, yer testlerinin ardından 2026 yılı içerisinde TUSAŞ’a teslim edileceği açıklandı. Bu hamle, GÖKBEY’in sadece gövdesiyle değil, motoruyla da tamamen millileşmesi anlamına geliyor.
İHA Motorlarında İrtifa ve Tuz Sınavı
TEI, İHA motorları segmentinde ise dünyada standart belirleyici konuma yükseldiğini teknik verilerle kanıtladı.
PD170 ile Dünya İrtifa Rekoru:
MALE sınıfı İHA’lar için geliştirilen TEI-PD170, çift turboşarj teknolojisi sayesinde irtifa kaybına meydan okuyor. Akşit, motorun hedeflenen 40.000 fit irtifayı da aşarak 42.000 fite (yaklaşık 13 km) çıktığını ve bu sınıfta bir dünya rekoru kırdığını açıkladı.
TB3 İçin Marinize Edilmiş PD200:
TCG Anadolu ve Bayraktar TB3 için özel olarak geliştirilen TEI-PD200 motorunun, sadece bir güç artırımı olmadığı, baştan aşağı yenilenmiş bir denizci motor olduğu ortaya çıktı.
- 100+ Parça Değişimi: PD170 baz alınarak geliştirilen motorda, korozyona ve deniz şartlarına dayanım için 100’den fazla parça ve dişli kutusu değiştirildi.
- Tuzlu Su Testi: PD200, askeri standartların (Mil-Spec) en zorlu aşamalarından biri olan tuz odası testlerine tabi tutuldu. 100 saate varan yoğun tuzlu sis testlerinden başarıyla geçen motor, deniz üzerindeki operasyonlarda korozyona uğramadan çalışabileceğini kanıtladı.
Motor Teknolojisinde Oyun Kurucu Vizyon
Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit’in açıklamaları, TEI’nin 2026 vizyonunun sadece üretmek değil, sertifikalı ve ihraç edilebilir teknolojiler geliştirmek olduğunu gösteriyor. KAAN’ın motorunda CDR aşamasına gelinmesi, GÖKBEY’in motorunda seri üretim teslimatına geçilmesi, Türkiye’nin havacılık motorlarında dışa bağımlılığı kritik sistemler seviyesinde sonlandırdığının habercisi.
