Steadfast Dart 2026 NATO Tatbikatı’nda gözler, TCG Anadolu’nun güvertesinden zorlu hava koşullarına meydan okuyarak kalkan ve hedefini salvo atışla imha eden Bayraktar TB3 üzerindeydi. Ancak bu operasyonel başarının arkasında, en az TB3 kadar konuşulmayı hak eden bir teknoloji harikası daha var. Türk mühendisliğinin eseri TEI-PD170 ve onun denizci kardeşi TEI-PD200. 40 bin fit irtifada bile sorunsuz çalışan, rakiplerinden daha az yakıtla daha uzun süre havada kalan bu motor ailesi, Türk İHA’larının kalbi olarak göklerde tarih yazıyor.
Havacılıkta bir kural vardır, platform ne kadar iyi olursa olsun, performansı onu uçuran motorun limitleriyle sınırlıdır. Bayraktar TB3, TCG Anadolu’dan kalkıp, NATO tatbikatında görevini icra edip, güvenli bir şekilde gemiye dönerken, gövdesinin içinde ona hayat veren güç, Türk savunma sanayisinin motor teknolojisinde geldiği noktayı tescilledi. TEI tarafından yerli ve milli imkanlarla geliştirilen bu motorlar, sadece birer güç kaynağı değil, stratejik birer bağımsızlık bildirisi.
Bayraktar TB3’e Can Veren Teknoloji: Çift Turbo Avantajı
Steadfast Dart 2026 tatbikatı sırasında Baltık Denizi’nin zorlu hava koşulları, hem pilotlar hem de motorlar için ciddi bir sınavdı. Ancak Bayraktar TB3, kanatları altındaki TEI motor teknolojisi sayesinde bu sınavı başarıyla geçti.
TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit’in vurguladığı gibi, PD170 sıradan bir motor değil. MALE sınıfı İHA’lar için özel olarak tasarlanan bu motor, 172 HP güç üretme kapasitesine sahip. Ancak asıl farkı, bu gücü irtifa arttıkça koruyabilmesinde yatıyor.
Atmosfer fiziği gereği irtifa arttıkça hava incelir ve motorların performansı düşer. 30 bin fitte oksijen oranı deniz seviyesinin %30’una iner. Sıradan motorların stop ettiği bu yükseklikte, PD170’in özel çift turbolu sistemi havayı sıkıştırarak motora ihtiyaç duyduğu oksijeni sağlıyor. Bu sayede motor, 30.000 fitin üzerinde dahi 130 HP güç üreterek kesintisiz görev yapabiliyor.
Mavi Vatan İçin Özel Tasarım: 197 Beygirlik TEI-PD200
Bayraktar TB3’ün TCG Anadolu gibi kısa pistli gemilerden (STOBAR) mühimmat yüklü olarak kalkabilmesi için ekstra bir kalkış gücüne ihtiyacı vardır.
TEI mühendisleri, PD170 platformu üzerinden geliştirdikleri TEI-PD200 ile bu ihtiyaca cevap verdi:
- Güç Artışı: PD170’in 172 HP olan gücü, PD200 ile 197 HP seviyesine çıkarıldı.
- Tuzlu Su Dayanımı: Deniz üzerindeki operasyonlarda motorun korozyona uğramaması için gövde yapısı ve bileşenler marinize edildi.
- Aynı Ağırlık: Güç %15 artmasına rağmen motor ağırlığı (162 kg) korunarak muazzam bir güç/ağırlık oranı yakalandı.
Uçan Bir Elektrik Santrali
Modern İHA’lar, sadece uçmakla yetinmez; üzerlerinde taşıdıkları ASELSAN CATS veya ASELFLIR-500 gibi elektro-optik kameralar, SAR radarları ve elektronik harp sistemleri için ciddi bir elektrik enerjisine ihtiyaç duyarlar.
TEI-PD170 ve TEİ-PD200, bu ihtiyacı karşılamak için adeta uçan bir elektrik santrali gibi tasarlandı. Motor üzerinde her biri 4.5 kW güç üreten iki adet alternatör bulunuyor. Toplamda 9 kW (yaklaşık 12 beygir) gücündeki bu elektrik üretimi, standart bir binek otomobilin ürettiği elektriğin yaklaşık 6 katına denk geliyor. Üstelik bu sistem yedekli yapısıyla, bir alternatör arızalansa bile diğerinin görevi devralmasını sağlayarak İHA’nın kör veya sağır kalmasını engelliyor.
162 Kilogramlık Teknoloji Paketi
TEI-PD170, tüm bu yetenekleri 162 kg’lık kompakt bir kuru ağırlığa sığdırıyor. Alüminyum blok ve kafa yapısı sayesinde hafifletilen motor, güç/ağırlık oranında Bayraktar TB3’ün TCG Anadolu gibi kısa pistli gemilerden (STOBAR) katapultsuz kalkış yapabilmesi için gereken ani itkiyi (172 HP Kalkış Gücü) sağlayabiliyor.
Rekorların Arkasındaki İsim
TEI motorları, sadece Bayraktar TB3’e değil, TUSAŞ’ın stratejik İHA’ları ANKA ve AKSUNGUR’a da güç veriyor. Motorun verimliliği, sahada kırılan rekorlarla tescillendi:
- 45 Saat Havada Kalış: TUSAŞ AKSUNGUR, PD170 motoruyla tek sortide 45 saat havada kalarak neredeyse iki gün boyunca yere inmeden görev yaptı. Bu, motorun yakıt verimliliğinin (deniz seviyesinde 207 g/kWh) en somut kanıtı.
- 40.000+ Fit İrtifa: Yine AKSUNGUR ile kırılan irtifa rekoru, motorun yüksek irtifa kabiliyetini doğruladı.
- TCG Anadolu Operasyonu: Kısa pistli gemilerden kalkış yapabilen Bayraktar TB3, PD200’in sağladığı yüksek kalkış gücü sayesinde tam yüklü olarak gemiden havalanabiliyor.
Yerlilikte Zirve: %90’ın Üzerinde
Savunma sanayisinde motor, en kritik ambargo kalemlerinden biridir. TEI, PD170 projesiyle bu bağımlılığı büyük ölçüde kırdı. Motorun yerlilik oranı %90’ın üzerinde. Motorun beyni sayılan ve uçuş güvenliği için hayati olan FADEC (Full Authority Digital Engine Control) sistemi, tamamen TEI mühendisleri tarafından geliştirilen yazılım ve donanımla çalışıyor. Sivil havacılık standartlarına (EASA CS-E) uyumlu olarak tasarlanan motor, bu sayede uluslararası pazarda da rekabet edebiliyor.
100 Kişilik Ekipten Devler Ligine
TEI’nin bu başarı hikayesi, bir gecede yazılmadı. Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, 2014 öncesinde 100 kişiyle sınırlı olan mühendislik ekibinin, devletin stratejik desteğiyle bugün 1500’ü aşkın kişilik dev bir Ar-Ge ordusuna dönüştüğünü belirtiyor. Hendek operasyonları döneminde acil ihtiyaç için geliştirilen ilk benzinli İHA motorundan, bugün NATO tatbikatlarında boy gösteren PD170 ve PD200’e uzanan bu yolculuk, Türkiye’nin motor teknolojilerinde sadece bir oyuncu değil, oyun kurucu olma hedefinin en somut göstergesi.
