Muğla merkezli LL BERK Yazılım Teknolojileri, geliştirdiği BERK programlama dilini ve Berk Studio adlı geliştirme ortamını 14 Ekim 2026’da kullanıma sundu. Dilin iki öne çıkan özelliği var, kod Türkçe yazılabiliyor ve yazılımdaki bazı hatalar program çalıştırılmadan önce, daha derleme aşamasında yakalanıyor. Temel sürüm ücretsiz ve Windows 10 ile 11’de çalışıyor.
Programlama Dilleri Artık Türkçe de Olabiliyor
Programlama dilleri genellikle İngilizce sözcüklerle çalışır. BERK’te ise 360’tan fazla Türkçe ve İngilizce yazım aynı karşılığa eşleniyor. Yani aynı program iki dilde de okunabiliyor. Örneğin bir programcı ekranında “eğer negatif ise yap” gibi bir cümle yazabiliyor ve bu cümle bilgisayarın anlayacağı gerçek bir komuta dönüşüyor. Uygulamanın arayüzü de Türkçe kullanılabiliyor.
Buradaki amacın İngilizceyi dışlamak olmadığı belirtilmiş. Şirkete göre asıl hedef, İngilizce engeline takılan teknisyen, mühendis ve öğrencinin de yazılım üretim sürecine katılabilmesi. Uluslararası ekipler ise aynı kodu İngilizce yazmaya devam edebiliyor. BERK, bu yönüyle dil barajını kaldırmayı amaçlayan bir yaklaşım sunuyor.
Hata, Program Çalışmadan Yakalanıyor
Fimra BERK’in asıl hedefini hatanın bedelinin yüksek olduğu sistemler olarak belirtiyor, otomotiv, tıbbi cihaz, havacılık ve endüstriyel otomasyon. Bu alanlarda yazılımın “çoğu zaman doğru” çalışması yeterli değil deniyor. Firma bir arabanın fren yazılımının her seferinde aynı tepkiyi vermesi gerekir diyerek yazılımın kararlı çalışmasının önemini vurguluyor.
Bugün bu güvence büyük ölçüde testlerle aranıyor. Yazılım defalarca çalıştırılıyor ve sonuçlara bakılıyor. Ancak LL BERK’e göre testin önemli bir sınırı var, test yalnızca denenen durumu kanıtlıyor. Denenmemiş bir durumdaki hata ise sahada ortaya çıkabiliyor.
BERK bu noktada farklı bir yöntem izliyor. Yazılımcı, bir fonksiyona “saate ya da rastgele sayıya bakmam”, “bellek ayırmam”, “çökmem” gibi bir söz yazıyor. Derleyici, yani yazılan kodu bilgisayarın anlayacağı hale çeviren program, bu sözü daha kod çalıştırılmadan önce denetliyor. Üstelik sadece o fonksiyona değil, fonksiyonun çağırdığı diğer fonksiyonlara da bakıyor. Sözünü tutmayan kod derlenmiyor, yani program hiç çalıştırılamıyor. Şirket, derleyicinin kendisini de 645 test dosyasında yaklaşık 6.200 kontrolle sürekli ölçtüğünü belirtiyor.
Neden Yeni Bir Dil Geliştirildi?
Güvenlik açısından kritik yazılımlarda bugün yaygın olarak kullanılan üç yöntem var. MISRA C, C dilini bir kurallar listesiyle sınırlıyor ve uyumun ayrı analiz araçlarıyla denetlenmesi gerekiyor. Rust, bellek hatalarını engelliyor ancak yazılımın ne yapacağı konusunda söz vermiyor. Ada/SPARK ise davranışı matematiksel olarak kanıtlayabiliyor ama bunun için uzmanlık ve ayrı bir kanıt dili bilgisi gerekiyor.
BERK, bu üç yaklaşımın güçlü yanlarını bir araya getirmeyi hedefliyor. Yazılımcının ayrı bir araç ya da kanıt dili öğrenmesine gerek kalmadan, aynı güvenceyi kod yazarken vermeyi amaçlıyor. Kurucu Mustafa B. Arslantaş, “Aynı girdi her makinede aynı sonucu vermeli. Bunu sonradan test etmek yerine dilin kendisine yazmak istedik” diyor.
Berk Studio: Kod, Devre Kartı ve Tasarım Aynı Ortamda
Berk Studio yalnızca kod yazılan bir ortam değil. Şirket, aynı yerde elektronik kart, mekanik tasarım, yapay zeka modeli ve web API tasarımı yapılabildiğini söylüyor.
Ortam internet bağlantısı gerektirmiyor ve kapalı ağlarda çalışabiliyor. Veriler kullanıcının bilgisayarında kalıyor, paketler dijital olarak imzalanıyor.
Berk’i Kimler Kullanacak?
BERK’in hedefi, makineyi doğrudan yöneten yazılımlar. Fren kontrolcüsü ve robot kolu gibi örnekler bu kapsamda. Yani hedef telefon uygulaması ya da web sitesi değil, donanımı kontrol eden sistemler. Şirket, dilin yanında araç içi iletişim yazılımı BERK DDS, gerçek zamanlı işletim sistemi BERK-RTOS ve dijital ikiz platformu Berk Digital Twin’i de geliştirdiğini belirtiyor.
Ancak henüz açıklanmış bir referans müşteri ya da sahada çalışan bir proje bulunmuyor. Yazılım dilinin ve sundu araçların uzmanlar tarafından değerlendirildiği bir makale ya da incelemeye biz ulaşamadık. Şirket henüz bir sertifikasyon iddiasında da bulunmuyor. Bu alanda kullanılan yazılımların ayrıca sektör standartlarına göre doğrulanması gerektiği düşünülürse, BERK’in gerçek ürünlerde yer alıp almayacağı önümüzdeki dönemde belli olacak.
Engelli Bireylere Ücretsiz Pro Lisans
Engelli bireyler Berk Studio Pro lisansını bir yıl ücretsiz alabiliyor. Lisans yenilenebiliyor, filigransız ve ticari kullanıma açık. Yani kullanıcı bu araçla ürettiği işi satabiliyor. Başvuruda engel türü sorulmuyor, gönderilen belge şifreli saklanıyor ve karar verilir verilmez siliniyor. Şirket, Berk Studio’nun bugün herkes için eşit derecede erişilebilir olmadığını da açıkça belirtiyor. Ekran okuyucu desteğindeki eksikler için iyileştirme takvimi program sayfasında yayımlanmış. Öğrenci ve öğretmenlere ise tüm tasarım araçları bir yıl ücretsiz, ancak yalnızca eğitim amaçlı.
Sırada Açık Kaynak Var
Derleyici, standart kütüphane ve araçların Apache 2.0 lisansıyla açılması planlanıyor. Kaynak kod şu an ayıklama ve temizlik aşamasında, yani henüz yayımlanmış değil. Şirket, dilin 1.0 sürümünde olduğunu ve sözdiziminin dondurulduğunu belirtiyor.
Not
Bu haberimizi destekleyici fotoğraf veya video kaydınız varsa lütfen iletişim sayfasında yer alan bilgileri kullanarak bizimle paylaşınız.
