Türk Deniz Kuvvetleri, yerli savaş gemileri konusunda önemli adımlar atmaya devam ediyor. Bu adımların en önemlilerinden biri, Türk Deniz Kuvvetleri tarafından yönetilen MİLGEM projesidir.
MİLGEM projesi, Türk Deniz Kuvvetleri’nin tamamen yerli korvetler tasarlamak, geliştirmek ve inşa etmek için öz kaynaklarını kullanarak başlattığı bir projedir. Proje, Türkiye’nin yerli kaynaklarını mümkün olduğunca kullanarak bir savaş gemisi inşa etmeyi, ulusal askeri gemi inşa kapasitesini ve becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Resmi olarak 2004 yılında İstanbul Tersane Komutanlığı, MİLGEM Proje Ofisi’ni kurduğunda hayata geçti. İlk gemisi olan ADA Sınıfı TCG Heybeliada (F511) 2005 yılında inşa edilmeye başlandı ve 2011 yılında denize indirildi. Proje kapsamında yerel tedarikçiler de önemli rol oynamaktadır. Örneğin Aselsan ve Havelsan gibi Türk savunma şirketleri, komuta ve kontrol ve elektronik savaş yönetim sistemi için yerel alt bileşenler geliştirmede önemli rol oynamıştır. MİLGEM projesi kapsamında üretilen gemiler arasında dört Ada sınıfı anti-denizaltı savaş korveti ve bir İstihbarat korveti, dört İstif sınıfı çok amaçlı fırkateyn ve 4 + 4 TF-2000 sınıfı hava savunma muhribi/destroyeri bulunmaktadır, MİLGEM projesi kapsamında geliştirilmese de MİLGEM projesinin son adımı diyebileceğimiz amiral gemisi ise TCG Anadolu gemisi olarak gösterilmektedir.
MİLGEM projesinin amacını, Türkiye için önemini ve çıktılarını genel olarak anlatmaya çalıştık, işte MİLGEM projesi kapsamında üretilip envantere giren, üretilmekte olan ve proje aşamasında olan gemiler.
ADA Sınıfı Korvet
ADA sınıfı korvetler, Türk Deniz Kuvvetleri için geliştirilen MİLGEM’in bir parçası olan bir korvet sınıfıdır. Türk Deniz Kuvvetleri, ADA sınıfı dört korvetin hepsini hizmete aldı ve Ukrayna ve Pakistan donanmaları için aynı sınıfa ait yeni gemiler üretiliyor.
ADA sınıfının tasarım hedefi, tasarımında gizlilik teknolojisi (stealth) ilkelerini kapsamlı bir şekilde kullanırken, denizaltı savunma harbi (DSH) ve açık deniz devriyesi yeteneklerine sahip modern bir kıyı savaş gemisi inşa etmektir.
ADA sınıfı korvetler, 2.400 ton deplasmana sahip olup, 99.56 metre uzunluğunda ve 14.40 metre genişliğindedir. Su çekimi 3.90 metre olan gemilerin itki gücü; 2 dizel motor ve 1 gaz türbininden oluşan CODAG (Kombine Dizel ve Gaz) sisteminden sağlanmaktadır. Azami hızları 29+ knot olan gemilerin menzili ise 15 knot ekonomik hızda 3.500 deniz mili olarak belirtilmektedir
ADA sınıfı korvetlerde; bir adet 76mm OTO Melara baş topu, bir adet RIM-116 RAM Yakın Hava Savunma Sistemi (PDMS), sekiz adet satıhtan satıha füze (Harpoon veya Atmaca), iki adet ASELSAN STAMP (12.7 mm Stabilize Makineli Tüfek Platformu) ve denizaltı savunma harbi için ikili 324 mm Mk 32 torpido kovanı bulunmaktadır. Ayrıca gemilerde iki adet sert gövdeli şişme bot (RHIB) ve bir adet 10 ton sınıfı (S-70B Seahawk gibi) helikopter için platform ve hangar bulunmaktadır.
ADA sınıfı korvetlerden bahsederken TCG Ufuk gemisi için ayrı bir paragraf açmamız anlamlı olacaktır. TCG Ufuk, MİLGEM projesi sonucu üretilen ADA sınıfı korvet tekne formu üzerine inşa edilmiştir ve donanım olarak ADA sınıfı korvetlerden farklılık göstermektedir. TCG Ufuk gemisi, sinyal istihbaratı (SIGINT) ve elektronik istihbarat (ELINT) operasyonları yapabilme kabiliyetine sahip bir Test ve Eğitim (İstihbarat) gemisidir. Ayrıca, 10 tonluk helikopterlerin iniş ve kalkış yapabileceği bir helikopter platformuna sahiptir ancak MİLGEM korvetlerinden farklı olarak helikopter hangarı bulunmamakta, bunun yerine bu alan gelişmiş elektronik sistemler için kullanılmaktadır. Gemide, görev profili gereği ağır silah sistemleri (CIWS vb.) bulunmamaktadır.
ADA Sınıfı Korvetlerin Listesi
Türk Deniz Kuvvetleri’nin envanterine girmiş olan ADA sınıfı korvetlerin isimleri ve borda numaraları şu şekildedir.
- TCG Heybeliada (F-511)
- TCG Büyükada (F-512)
- TCG Burgazada (F-513)
- TCK Kınalıada (F-514)
- TCG Ufuk (A-591)
İstif “İ” Sınıfı Fırkateyn
İstif sınıfı fırkateynler, Türk Deniz Kuvvetleri için geliştirilen MİLGEM’in bir parçası olan bir fırkateyn sınıfıdır. İstif sınıfı fırkateynler, denizaltı savunma, su üstü ve hava savunma harbi yetenekleri, ileri karakol faaliyetlerinin icrası, keşif, gözetleme, hedef tespit, teşhis, tanıma ve erken ihbar özellikleriyle dikkat çekmektedir.
İstif sınıfı fırkateynlerin ilk gemisi olan TCG İstanbul (F-515), 19 Ocak 2024 tarihinde Türk Deniz Kuvvetleri envanterine katılmıştır. Ada sınıfı korvetlerin büyütülmüş bir türevi olan İstif sınıfı fırkateynler, yaklaşık 3.000 ton deplasmana sahip olup, 113.2 metre uzunluğunda ve 14.40 metre genişliğindedir. Su çekimi 4.05 metre olan gemilerin itki gücü; 1 adet gaz türbini ve 2 adet dizel motordan oluşan CODAG (Kombine Dizel ve Gaz) sisteminden sağlanmaktadır. Azami hızları 29+ knot (54+ km/sa) olan gemilerin menzili ise 14 knot ekonomik hızda 5.700 deniz mili (yaklaşık 10.500 km) olarak belirtilmektedir.
İstif sınıfı fırkateynler, ana batarya olarak ilk gemi TCG İstanbul da dâhil olmak üzere bir adet 76 mm MKE Milli Deniz Topu ile donatılmıştır. Gemilerde yakın hava savunması için bir adet ASELSAN GÖKDENİZ Yakın Hava Savunma Sistemi (CIWS) ve asimetrik tehditlere karşı iki adet ASELSAN STOP 25 mm Uzaktan Komutalı Silah Sistemi bulunmaktadır. Hava savunma şemsiyesi için gemilere 16 hücreli MİDLAS (Milli Dikey Atım Sistemi) entegre edilmiş olup, bu lançerlerden HİSAR-D RF ve SİPER füzeleri ateşlenebilmektedir. Su üstü hedeflerine karşı 16 adet (4×4) Atmaca gemisavar füzesi ve denizaltı savunma harbi için 2 adet 324 mm ikili torpido kovanı yer almaktadır. Ayrıca gemilerde iki adet sert gövdeli şişme bot (RHIB) ile bir adet 10 ton sınıfı helikopter ve insansız hava araçlarının (İHA) görev yapabileceği bir platform ve hangar bulunmaktadır.
İ Sınıfı Korvetlerin Listesi
Türk Deniz Kuvvetleri’nin envanterine girmiş olan İ sınıfı fırkateynlerin isimleri ve borda numaraları şu şekildedir.
- TCG İSTANBUL (F-515)
- Denize indirilmiş fakat henüz hizmete girmemiş olan İstif Sınıfı Korvetlerin listesi:
- TCG İZMİR (F-516)
- TCG İZMİT (F-517) -> Endonezya’ya ihraç edildi
- TCG İÇEL (F-518) -> Endonezya’ya ihraç edildi
- TCG AKDENİZ (F-519)
TF-2000 Destroyer
TF-2000 sınıfı hava savunma harbi muhripleri (destroyerleri), Türk Deniz Kuvvetleri için MİLGEM projesi kapsamında geliştirilen en büyük ve en yetenekli savaş gemisi sınıfıdır. Gölcük Tersanesi yerine ASFAT ana yükleniciliğinde İstanbul Tersanesi Komutanlığı’nda inşa edilecek olan ve toplamda 7 ila 8 gemiden oluşması planlanan sınıf, Türk Deniz Kuvvetleri’nin bölge hava savunma yeteneklerini stratejik seviyeye taşımayı amaçlamaktadır.
TF-2000 sınıfı muhripler, son tasarım güncellemeleriyle yaklaşık 8.300 ton deplasmana sahip olup, 149 metre uzunluğunda ve 21.3 metre genişliğindedir. Su çekimi 5.75 metre olan gemilerin itki gücü; CODLOD yerine 2 adet gaz türbini ve 2 adet dizel motordan oluşan CODOG (Kombine Dizel veya Gaz) sisteminden sağlanacaktır. Azami hızları 26+ knot olan gemilerin mürettebat kapasitesi ise 180 ila 210 kişi arasında değişmektedir.
Sınıfın kalbini ve ana sensör gücünü ASELSAN üretimi ÇAFRAD (Çok Amaçlı Faz Dizinli Radar) oluşturacaktır. TF-2000 muhripleri; 64 yerine 96 hücreli MİDLAS (Milli Dikey Atım Sistemi) ile donatılacak olup bu lançerlerden SİPER, HİSAR-D RF ve SAPAN hava savunma füzeleri ile Gezgin seyir füzeleri ateşlenebilecektir. Yurt dışı menşeli silahlar yerine gemide; 127 mm ana batarya topu, Atmaca gemisavar füzeleri, yakın hava savunması için ASELSAN GÖKDENİZ ve Göksur (veya ROKETSAN Levent) füzeleri, asimetrik tehditlere karşı 4 adet ASELSAN STOP 25 mm ve yerli torpido kovanları yer alacaktır. Ayrıca gemilerde, iki adet 10 ton sınıfı helikopter (Sikorsky S-70B gibi) ve insansız hava araçlarının (GİHA) aynı anda görev yapabileceği geniş bir platform ve ikili hangar bulunacaktır.
Türkiye’nin oluşturduğu katmanlı hava savunma ağının (“Çelik Kubbe”) denizdeki en kritik bileşeni olacak olan TF-2000 sınıfı muhriplerin ilk gemisinin inşasına başlanması ve 2027-2028 yılları bandında hizmete girmesi planlanmaktadır.
Hisar Sınıfı Açık Deniz Karakol Gemisi
Hisar sınıfı açık deniz karakol gemileri, Türk Deniz Kuvvetleri için geliştirilen bir karakol gemisi sınıfıdır. Ada sınıfı korvetlerin tasarımı baz alınarak geliştirilmiş olan Hisar sınıfı gemiler; istihbarat, gözetleme, keşif, deniz haydutluğuyla mücadele, deniz kaynaklarının korunması, deniz güvenliğinin tesisi, doğal afetlerde insani yardım ile arama ve kurtarma görevlerinde ekonomik ve etkin bir şekilde görev icra edebilecek kapasitede tasarlanmıştır. Proje kapsamında Türk Deniz Kuvvetleri için toplam 10 adet Hisar sınıfı açık deniz karakol gemisi üretilmesi planlanmaktadır.
Hisar sınıfı açık deniz karakol gemilerinin barış zamanı ana silah donanımını, baş bodoslamada yer alan bir adet 76 mm MKE Milli Deniz Topu ve asimetrik tehditlere karşı iki adet 12.7 mm Uzaktan Komutalı Silah Sistemi (ASELSAN STAMP veya UNIROBOTICS Targan) oluşturmaktadır. Gemiler, kriz veya harp durumunda hızla ağır silahlarla donatılabilmesi için yerinde hazır (fitted for but not with) konseptiyle tasarlanmış olup, altyapıları bir adet ASELSAN GÖKDENİZ Yakın Hava Savunma Sistemi, HİSAR hava savunma füzeleri, Atmaca gemisavar füzeleri ve Denizaltı Savunma Harbi (DSH) roketleri entegre edilmeye tamamen uygundur. Ayrıca gemilerde özel harekat ve devriye görevleri için iki adet sert gövdeli şişme bot (RHIB) ile bir adet 10 ton sınıfı helikopter ve insansız hava araçlarının (GİHA) görev yapabileceği bir platform ve hangar bulunmaktadır.
Hisar sınıfı açık deniz karakol gemileri, 2.300 ton deplasmana sahip olup, 99.56 metre uzunluğunda ve 14.42 metre genişliğindedir. Su çekimi 3.90 metre olan gemilerin itki sistemi, yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla 4 adet dizel ve 2 adet elektrik motorundan oluşan CODELOD (Kombine Dizel-Elektrik veya Dizel) konfigürasyonuna sahiptir. Azami hızları 24 knot (yaklaşık 44 km/sa) olan gemilerin ekonomik seyir menzili 4.500 deniz mili (8.300 km) olup, denizde ikmalsiz kalma (dayanıklılık) süresi 21 gün olarak belirtilmektedir.
Hisar Sınıfı Açık Deniz Karakol Gemilerinin Listesi
Türk Deniz Kuvvetleri’nin envanterine girmiş olan Hisar Sınıfı Açık Deniz Karakol Gemilerinin isimleri ve borda numaraları şu şekildedir.
- TCG Akhisar (P-1220) -> Romanya’ya İhraç Edildi
- TCG Koçhisar (P-1221) -> Deniz Başlandı
- TCG Seferihisar (P-1222) -> 20 Aralık 2025 sac kesimi yapıldı
Türk Tipi Hücumbot
Türk Tipi Hücumbot Projesi, Türk Deniz Kuvvetleri tarafından kullanılmak üzere tasarlanan bir hücumbot projesidir. STM Savunma tarafından yürütülen proje, düşman unsurlarını imha etmek/etkisiz hale getirmek, kendi unsurlarının bekasını sağlamak amacıyla tedarik edilmesi planlanan Türk Tipi Hücumbotların sistem isterlerinin tanımlanması, kavram seçimi, ön tasarım ve kontrat tasarımı faaliyetlerini kapsamaktadır.
Türk Tipi Hücumbotlar, ağır deniz ve hava koşullarında, açık denizde su üstü ve hava savunma harbi ve devriye görevlerini icra etmek üzere tasarlanmıştır. Projenin ilk aşamasında tasarım, ikinci aşamasında prototip üretim ve son aşamada seri üretim gerçekleştirilecektir.
Türk Tipi Hücumbotların özellikleri hakkında henüz çok fazla bilgi mevcut değildir. Ancak STM Savunma tarafından yapılan açıklamalara göre, bu hücumbotlar gaz türbini tahrik sistemi bulunan tek gövdeli gemilerdir.
LHD Sınıfı (Havuzlu Helikopter Gemisi)
LHD Sınıfı (Havuzlu Helikopter Gemisi) projesi kapsamında inşası tamamlanan TCG Anadolu gemisi MİLGEM değildir. TCG Anadolu, Türk Deniz Kuvvetleri’nin yeni amfibi saldırı gemisi ve hafif uçak gemisidir, donanmamızın en büyük gemisi ve ayrıca amiral gemisidir.
TCG Anadolu, İspanyol Juan Carlos I sınıfı amfibi saldırı gemilerinin Türk Deniz Kuvvetleri ihtiyaçlarına göre özelleştirilmiş bir versiyonudur. TCG Anadolu, 2023 yılında hizmete girmesi planlanan Türk Deniz Kuvvetleri’nin en büyük gemisidir. TCG Anadolu, Sedef Tersanesi’nde inşa edilmiştir.
Geminin silah sistemleri, savaş yönetim sistemi, elektronik harp sistemleri, kızılötesi arama ve takip sistemi, elektro-optik arama sistemi, lazer ikaz sistemi, torpido savunma sistemi, radarlar, muhabere sistemleri, seyir sistemleri ve bilgi dağıtım sistemleri yerli ve milli imkanlarla geliştirilmiştir. Ayrıca geminin üst güvertesine Bayraktar TB3 SİHA ve KIZILELMA insansız savaş uçağının iniş ve kalkış yapabilmesi için çalışmalar devam etmektedir.
TCG Anadolu, 27.436 ton deplasmana sahip olup, 232 metre uzunluğunda ve 32 metre genişliğindedir. Su çekimi 6.9 metre olan gemilerin itme gücü CODLOD 4 × dizel ve 2 × elektrik motorundan oluşmaktadır. Azami hızları 21 knot (39 km/sa; 24 mph) olan gemilerin menzili ise 9.000 deniz mili (17.000 km; 10.000 mi) olarak belirtilmektedir.
LHD Sınıfı (Havuzlu Helikopter Gemisi) Gemilerinin Listesi
Türk Deniz Kuvvetleri’nin envanterine girmiş olan LHD Sınıfı (Havuzlu Helikopter Gemisi) Gemilerinin isimleri ve borda numaraları şu şekildedir.
- TCG Anadolu (L400)
Denizde İkmal Muharebe Destek Gemisi (DİMDEG)
Türk Deniz Kuvvetleri’nin “Açık Deniz Donanması” (Blue Water Navy) hedefine ulaşmasındaki en kritik halkalardan biri DİMDEG projesidir. Savaş unsurlarımızın liman desteğine ihtiyaç duymadan, açık denizlerde ve okyanuslarda uzun süre görev yapabilmesini sağlamak amacıyla geliştirilen bu proje, donanmamızın lojistik omurgasını oluşturmaktadır. Sefine Tersanesi tarafından yerli imkanlarla inşa edilen bu dev platformlar; hareket halindeki gemilere denizde yakıt, su, yiyecek, yedek parça ve mühimmat ikmali yaparak Türk filosunun operasyonel menzilini kıtalararası seviyeye taşımaktadır.
DİMDEG projesi kapsamında envantere alınan gemiler ve özellikleri şöyledir:
- TCG Derya (A-1590)
TCG Anadolu’nun ardından Türk Donanması’nın en büyük ikinci yüzer platformu olan TCG Derya, bir lojistik gemisinden çok daha fazlasını sunan “yüzen bir kale” niteliğindedir. 26.000 tonluk deplasmanı ve yüksek sürati ile görev grubundaki savaş gemilerine ayak uydurabilen TCG Derya, aynı anda birden fazla gemiye ikmal yapabilme kabiliyetine sahiptir.
Sadece lojistik destekle sınırlı kalmayan gemi, üzerinde barındırdığı Komuta Kontrol Sistemleri ve ASELSAN üretimi GÖKDENİZ Yakın Hava Savunma Sistemi gibi yerli silahlarla etkin bir muharebe platformudur. İnsani yardım operasyonlarından denizaşırı askeri harekatlara kadar geniş bir görev yelpazesine sahip olan TCG Derya, Türk Donanması’nın küresel güç aktarım yeteneğinin en somut kanıtıdır.
Milli Uçak Gemisi (MÜGEM)
Milgem kapsamında olmayan fakat Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Dizayn Proje Ofisi tarafından tasarlanan bu muazzam uçak gemisi, modern savunma ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde tasarlanmaktadır. 285 metre uzunluğa, 72 metre genişliğe ve 60.000 ton deplasmana sahip olması planlanan gemi, 25 knot hıza ulaşabilecek kapasitede olacak. Gemi, COGAG tahrik sistemine ve STOBAR uçak kalkış/iniş sistemine ship olacaktır. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Dizayn Proje Ofisi tarafından paylaşılan görsellere bakıldığında geminin uçuş güvertesi, birden fazla uçağı barındırabilecek genişliktedir ve gemi, hem SİHA’lar (TB3, KIZILELMA), hem HÜRJET büyüklüğündeki jetler, hem de helikopterler için geniş bir kapasiteye sahiptir. DPO tarafından paylaşılan göresellerde gemi güvertesinde 8 adet KIZILELMA, 6 adet HÜRJET ve 9 adet Bayraktar TB3 olmak üzere toplamda 23 adet hava platformu yer almaktadır. Yine internet üzerinde yer alan bilgilere göre Milli Uçak Gemisi 30 adet farklı hava platformunu hangarında barındırabilecektir. Bu özellikler, Türkiye’nin ilk uçak gemisini, bölgesel ve küresel deniz gücü projeksiyonunda stratejik bir varlık haline getirmektedir.
Türkiye’de Türk Deniz Kuvvetlerinin ihtiyacı kapsamında bir çok proje eş zamanlı olarak ilerlemektedir. Tüm bu projelere tek bir yazı içerisinde yer vermek mümkün olmayacağından, yazımızda bu projeler içerisinde önemli olduğuna inandığımız savaş gemilerine değinmek istedik. Umarız beğenmişsinizdir. Unuttuğumuzu ya da hatalı olduğumuzu düşündüğünüz bilgiler ve projeler için lütfen yorumunuzu eklemeyi unutmayınız.
