Türkiye ve Japonya arasında savunma sanayisi alanında yeni bir iş birliği dönemi ufukta. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Ankara’nın Tokyo ile savunma iş birliğine yönelik yaptığı olumlu açıklamalar, Japon basınında HÜRJET jet eğitim uçağının Japonya Hava Kuvvetleri’nin (JASDF) yeni nesil eğitim uçağı adayları arasında gösterilmesi, Türkiye ile Japonya arasında havacılık alanında güçlü işbirlikleri kurulacağı yönünde güçlü sinyaller olarak görülüyor.
Fidan: “İHA ve Drone Teknolojilerinde Ortak Üretim Fırsatı”
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye ile Japonya arasındaki savunma sanayii iş birliğine ilişkin yaptığı değerlendirmede, özellikle insansız hava araçları alanında iki ülkenin ortak hareket etme iradesi taşıdığını belirtti. Fidan, Türkiye’nin İHA ve drone teknolojilerinin farklı operasyonel ortamlarda kendini kanıtladığını vurgulayarak, bu teknolojilerin kıyı ve sınır güvenliği gibi alanlarda Japonya ile ortak geliştirme ve üretim için değerli fırsatlar sunduğunu ifade etti.
Bakan Fidan’ın “Havacılıkta, özellikle insansız hava sistemleri ve insansız hava aracı önleme teknolojileri konusunda Türkiye, iş birliği için güçlü bir temel oluşturabilecek gelişmiş ve sahada test edilmiş yetenekler geliştirmiştir” sözleri, Tokyo’ya verilmiş güçlü bir mesaj olarak okundu. Japonya, coğrafi konumu ve bölgesel güvenlik dinamikleri nedeniyle özellikle İHA ve anti-İHA teknolojilerine büyük ilgi duyuyor.
JASDF’nin T-4 Halefi Arayışı ve HÜRJET
Japon askeri gazeteci Osamu Takeuchi’nin 28 Mayıs’ta yayımlanan analizine göre, TUSAŞ’ın geliştirdiği HÜRJET, Japonya Hava Öz Savunma Kuvvetleri’nin yaşlanan T-4 eğitim uçaklarının yerini alabilecek sürpriz bir aday olarak değerlendiriliyor. 2017’den beri T-38 Talon’ların yerini almak üzere geliştirilen HÜRJET, Malezya’nın başkenti Kuala Lumpur’da düzenlenen DSA2026 fuarında tam ölçekli modeliyle sergilenmişti.
HÜRJET’i asıl öne çıkaran özellik, süpersonik hız kabiliyeti. Maksimum Mach 1.4 (yaklaşık 1.729 km/s) hıza ulaşabilen uçak, Boeing/Saab ortak yapımı T-7A gibi ses altı hızda kalan rakiplerine göre önemli bir avantaja sahip. Japon analize göre, bir jet eğitim uçağının mutlaka süpersonik olması gerekmiyor. Ancak acil durumlarda hafif savaş uçağı olarak kullanıldıklarında daha yüksek hız her zaman tercih sebebi. Bu sınıfta halihazırda yalnızca Güney Kore-ABD ortak yapımı FA-50 süpersonik kabiliyet sunuyor.
HÜRJET’in geliştirme süreci sorunsuz ilerlerse, şu anda FA-50’nin hakim olduğu “hem süpersonik hem de eğitim uçağı olarak kullanılabilen hafif savaş uçağı” pazarında güçlü bir rakip haline gelebileceği belirtiliyor. FA-50, Polonya ve Malezya tarafından tercih edilmiş durumda.
İspanya’nın SAETA II Tercihi ve Airbus Ortaklığı
HÜRJET’in uluslararası alandaki en büyük referansı ise İspanya’dan geldi. Ekim 2025’te İspanyol Hava Kuvvetleri, eskiyen CF-101 ve EF-5M jet eğitim uçaklarının halefi olarak “SAETA II” adıyla HÜRJET’i seçti. Airbus’ın savunma iştiraki Airbus Defence and Space, SAETA II’nin geliştirilmesinde TUSAŞ ile iş birliği yapıyor. Uçak, İspanyol Hava Kuvvetleri’nin özelliklerine göre özelleştirilirken, personel eğitimi de Sevilla’daki Airbus Uluslararası Eğitim Merkezi’nde gerçekleştirilecek.
Bu ortaklık, HÜRJET’in yalnızca bir uçak değil, simülatörler ve sanal eğitim sistemleriyle birlikte entegre bir eğitim platformu olarak konumlandırıldığını gösteriyor. Bu sayede ileri eğitim için bile gerçek uçak uçurmak gerekmeyecek. Savaş pilotlarını geleneksel eğitim sistemlerine göre daha düşük maliyetle ve daha verimli şekilde eğitmek mümkün olacak.
Japonya İçin HÜRJET Neden Anlamlı?
Japonya’nın HÜRJET’e ilgisi birkaç stratejik faktöre dayanıyor. Birincisi, JASDF’nin mevcut T-4 filosu yaşlanıyor ve yenilenmesi gerekiyor. İkincisi, FA-50’nin Güney Kore menşeli olması, Tokyo için bazı jeopolitik hassasiyetler barındırıyor. Üçüncüsü, HÜRJET’in süpersonik kabiliyeti, onu yalnızca bir eğitim uçağı değil, gerektiğinde hafif savaş uçağı olarak da kullanılabilecek çok yönlü bir platform haline getiriyor.
Airbus’ın projeye dahil olması ise HÜRJET’in NATO standartlarına uygunluğunu ve Avrupa’daki kabulünü pekiştiren bir diğer önemli faktör. Bu Japonya için Airbus bağlantılı güvenilir bir tedarik zinciri, lojistik destek ve eğitim altyapısı anlamına geliyor.
Fidan’ın Açıklamaları ve Japon Basınındaki Haberler Ne Anlama Geliyor?
Bakan Fidan’ın İHA ve insansız sistemler vurgusu ile Japon basınında eş zamanlı çıkan HÜRJET analizi, Ankara ve Tokyo arasında çok katmanlı bir savunma iş birliğinin şekillenmekte olduğunu gösteriyor. Bu iş birliği yalnızca hazır sistem alımına değil, ortak geliştirme, teknoloji transferi ve uzun vadeli stratejik ortaklık modeline dayanıyor. Japonya’nın İHA teknolojilerine ilgisi ve Türkiye’nin bu alandaki kanıtlanmış yetkinliği, iki ülkeyi birbirini tamamlayan kazan kazan ilişkisine sahip güçlü ortaklar haline getiriyor.
