Türk havacılık sanayisi, yerli ve milli platformların seri üretim aşamalarında küresel tedarik zincirini sarsılmaz bir güvence altına alıyor. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), Türkiye’nin ilk insanlı jet eğitim ve hafif taarruz uçağı HÜRJET projesi kapsamında, uluslararası motor üreticisi GE Aerospace ile dev bir tedarik sözleşmesine imza attı. Şirketin resmi iletişim kanallarından duyurulan bu stratejik anlaşma, HÜRJET platformlarına güç verecek F404 motorlarının seri üretim hattı için tedarik edilmesini kapsıyor. Türkiye, bu hamleyle hem uçağın üretim takvimini garanti altına alıyor hem de platformun küresel pazardaki ihracat rekabetçiliğini zirveye taşıyor.
HÜRJET’in GE F404 Turbofan Motoru
Bir jet uçağının operasyonel performansını ve pazar değerini doğrudan üzerindeki güç grubu belirler. TUSAŞ mühendisleri, HÜRJET platformunun kalbi için General Electric üretimi F404 turbofan motor ailesini tercih etti. Bu motor, havacılık dünyasında kendini defalarca kanıtlamış (combat-proven) son derece dayanıklı bir mimariye sahip bulunuyor.
Teknik verilere baktığımızda, F404 motorunun uçağa devasa bir itki kapasitesi sunduğunu görüyoruz. Motor, art yakıcı (afterburner) devredeyken yaklaşık 17.700 libre (lbf) seviyesinde muazzam bir güç üretiyor. Bu yüksek itki kapasitesi, HÜRJET’in ses hızını aşarak (süpersonik) sesten hızlı uçuşlara güvenle ulaşmasını temin ediyor. Üstelik motorun dijital elektronik kontrol sistemi pilotun verdiği komutları milisaniyeler içinde işliyor. Bu sayede uçağın manevra kabiliyeti ve yakıt verimliliği en üst seviyeye ulaşıyor. GE Aerospace ile yapılan bu yeni tedarik anlaşması, sistemin sadece prototip aşamasında kalmadığını kesinleştiriyor. F404 motorları, bundan sonraki süreçte seri üretim bandında standart donanım olarak görev alacak.
İhracat İçin Lojistik Ağ Avantajı
Savunma sanayisinde bir platformu üretmek kadar, o sistemi dünya pazarına satabilmek de stratejik akıl gerektiriyor. HÜRJET’in ihracat potansiyeli, kullanılan alt sistemlerin küresel lojistik ağıyla doğrudan bağlantılı çalışıyor. F404 motoru, günümüzde birçok gelişmiş savaş ve eğitim uçağında aktif olarak görev yapıyor.
Dolayısıyla TUSAŞ’ın bu motor ailesini tercih etmesi, HÜRJET’i satın alacak yabancı hava kuvvetlerinin lojistik konusunda hiçbir zorluk yaşamayacağı anlamına geliyor. Alıcı ülkeler, halihazırda dünya çapında geniş bir yedek parça ve bakım (MRO) ağına sahip olan bu motor sayesinde işletme maliyetlerini ciddi oranda düşürüyor. İspanya gibi Avrupa ülkelerinin jet eğitim uçağı tercihinde HÜRJET’e yönelmesi, bu doğru konfigürasyon stratejisinin ne kadar başarılı olduğunu açıkça gösteriyor.
Kesintisiz Üretim Hattı
TUSAŞ ve GE Aerospace arasında imzalanan bu tedarik sözleşmesi, HÜRJET’in seri üretim takvimindeki olası tedarik risklerini tamamen ortadan kaldırıyor. TUSAŞ yönetimi, bu stratejik anlaşmayla birlikte montaj hattını planlanan takvime göre çok daha hızlı çalıştırabilecek.
Önümüzdeki süreçte, tedarik edilen bu yeni motorların üretim bandından inen seri üretim HÜRJET uçaklarına hızla entegre edilmesi planlanıyor. Türkiye, uluslararası iş birliklerini pragmatik bir yaklaşımla geliştirmeye devam ediyor. Milli mühendisliğin eseri olan platformları kendini kanıtlamış küresel alt sistemlerle donatılıyor. Bu sentez sayesinde Türk havacılık sanayisi, dünya pazarında etkili bir rekabet gücüne ulaşıyor.
